sábado, 22 de diciembre de 2018

DIARIO DE AGNES: VENRES, 21 DE DECEMBRO DE 2018


Venres, 21 de decembro de 2018

Ista fin de semana non iremos á aldeíña porque iremos xa o luns e estaremos eilí deica o martes pola tarde, que terei que voltar porque o mércores traballo. Gustaríame moito ter festa durante Tódolo Nadal, pero aínda non teño traballado tanto para gozar de tantos días de festa. Traballo tamén o día 24 deica ás tres da tarde, coma se fose un día normal. Sorte teño de que sexa ise día porque, se fose calquera outro, tería que traballar alomenos ata ás seis da tarde, xa que os luns son os días nos que María comeza máis tarde a traballar; pero iste luns pechamos a cafetería ás tres da tarde por ser Noiteboa. Tiña moitas ganas de ir á aldeíña, pero Artemisa preferiu quedar eiquí en Ourense ista fin de semana para mercarmos os agasallos de Nadal, que quere que lles merquemos algo á miña nai, ao meu tío e tamén a Casandra. Hoxe estivemos tódala tarde paseando por Ourense mirando tendas e a verdade é que estou bastante esgotada. Ista semana síntome moito máis cansa que noutras ocasións; pero foi moi agradábel pasear con Artemisa polas rúas de Ourense, tan bonitas que están, e tamén aproveitando que ista tarde non chovía. Leva chovendo dende hai días. A min a choiva non me amola tanto como a Artemisa.

Teño que contar algunhas cousas moi importantes e non sei por onde comezar. O mércores tiven ensaio con Iauga e despois co grupo co que levo ensaiando dende hai case dúas semanas. Aínda non temos nome, pero témolo que escoller antes de que chegue o 24 de decembro; día no que faremos o recital de panxoliñas eiquí en Ourense. Témolo case xa todo ensaiado e preparado porque son cancións que coñecemos dende sempre, pero aínda nos resta facer algúns arranxos. Con Iauga tocaremos na aldeíña o día 25 pola tarde. Dáme rabia non ter esa semana toda de vacaciós, pero igualmente penso gozar moito deses días. Ao final, Casandra virá o vinte e catro pola mañá e marchará a Cataluña o luns sete de xaneiro. Agardo que lle guste estar eiquí e que non se enfastíe. Non sei se a súa irmá poderá estar con ela tódolos días porque me parece a min que as cousas van mudar moito para Artemisa, de quen quero falar moito hoxe. Artemisa está un pouco estraña. Primeiro contarei o que ocorreu o mércores e o que leva pasando istes días e despois explicarei o que me confesou o martes, que me dixo algo no que non podo deixar de pensar porque me parece algo moi grave. Eu teño a sensación de que Artemisa está perdendo a ilusión por todo e non sei se é porque case non fai ren e ten demasiado tempo libre ou é por mor do que me contou o martes, que coido que máis ben é iso o que lle pasa. Non obstante, o mércores eu pensaba que non conseguiría vela ben outra vez porque, cando cheguei dos ensaios, estaba moi estraña. É certo que pasei tódolo día fóra de casa, pero soamente fago iso os mércores e, a partir da semana que vén, xa non quedaremos tantas veces para ensaiar. Cheguei a molestarme moito con Artemisa porque tódalas cousas que me dicía dicíamas cun ton de voz que me fería na ialma, aínda que sei que non estaba enfadada comigo e nin tan sequera estaba molesta, pero si estaba moi estraña e mesmo acabei chorando cando nos fomos durmir e foi por unha parvada. Ela, en canto se decatou de que me sentara tan mal o que me dixera, comezou a me pedir perdón moitas veces. Eu non estaba enfadada con ela, pero si me ferira moito a resposta que me deu a una cousa que lle pedín. Foi unha parvada sen importancia, pero sentoume moi mal. Foi só que lle pedín: “ai, cando me poderás dicir algunha cousiña en galego?" Eu non lle pedín que me falase en galego sempre, só que, algunha vez, me dixese algunha frase bonitiña na miña lingua. Ela contestoume, en castelán: “igual que tú nunca me hablas en castellano...” Esa resposta fíxome moito dano, non por como ma dixera, senón por tódolo significado que había detrás desas verbas. Eu interpretei demasiadas cousas con esas verbas. Interpretei que ela me botaba en cara que non lle falase na súa lingua, interpretei que para ela era una ofensa que lle pedise algo así, interpretei máis cousas que nin vou escribir porque non paga a pena, que todo pasou xa, pero por un momento pensei que non podería durmir, que decotío sentiría esa aguilloada na ialma, esa que sentimos cando nos senta algo moi mal... pero Artemisa decatouse de que non estaba ben e axiña comezou a pedirme perdón, dicíndome que non deixara de protestar dende que eu chegara á casa... pero eu entendo que poidamos ter días moi malos e coido que Artemisa non tiña un bo día, sobre todo despois de pasalo soíña case enteiro. Eu axiña lle dei a razón cando me dixo que chegara moi tarde e díxenlle que xa non ensaiariamos máis dese xeito, que ensaiaramos tanto porque tiñamos o recital case xa... pero ela díxome que non tiña dereito a pedirme que non fixese algo que me facía ser tan feliz.

Iso que ocorreu non ten importancia porque estamos moi ben, pero si teño que recoñecer que noto que Artemisa está estraña, está desganada e sen ganas de falar. Eu non quero que ela se sinta mal. Non me atrevo a dicir que non sexa feliz eiquí porque infeliz non a vexo, sobre todo cando estamos xuntas e tamén cando imos á aldeíña, pero fáltalle algo, algo que non sei describir, mais sei o que pode ser.

Eu hai tempo que intuía que a Artemisa lle ocorría algunha cousa porque, dende había días, a notaba eu un pouquiño tristeiriña. Estaba moi calada, case que non lle prestaba facer nada. Notábao eu, que nin lle apetecía facer nada e, cando facía calquera cousa como saír ou calquera outra cousa fóra de casa, non se sentía do todo a gusto. Ademais, o domingo, cando chegamos da aldeíña, estaba moi tristeiriña, case que non me falaba e nin tan sequera lle apetecía falar coa súa irmá. Eu pregunteille moitas veces se lle pasaba algunha cousa, pero ela sempre me dicía que non, que simplemente estaba cansa, pero non había moitos motivos para estar cansa porque tampouco fixemos nada especial na aldeíña. O sábado si estivemos tódolo día fóra o tempo que puidemos porque o ceo ameazaba con choiva tódolo día, pero igualmente saímos e fomos a moitos sitios pretiño da aldeíña. A natureza agora está tan fermosa... Había moito tempo que non camiñaba por esas corredoiras. A última vez que o fixen foi con Lúa. Foi con ela con quen percorrín eses camiños tan agochados que chegan aos montes.

Pois eu sabía que a Artemisa lle pasaba algo e non me conformaba cando ela me dicía que non lle pasaba nada. Si lle pasaba e ocorríalle algo moi grave. Eu coido que se trata de algo moi importante. O que non entendo é por que non mo dixo antes, por que me tivo enganada durante tantos meses, por que non se sentía quen de dicirme a verdade. Eu non me tería enfadado con ela se mo dixese no seu momento, xusto cando o fixo. Teríaa entendido perfectamente e non me tería decepcionado con ela. Agochándome esa verdade, si me decepcionei algo con ela porque non entendo por que me enganou, pero nin estou enfadada con ela nin nada. Simplemente síntome moi mal porque non me gusta saber que ela viviu soa esa realidade. Non me serve que non mo quixese dicir porque acababa de morrer Lúa porque iso non ten nada a ver co que Artemisa fixera. Agora hai moita máis incerteza na nosa vida. Eu cría que Artemisa podería pedir un traslado a Ourense e que podería traballar eiquí de profesora, pero estaba convencida diso porque non sabía (ou non o lembraba) que Artemisa se presentara a unhas oposiciós autonómicas, non estatais. Nunca pensei en que iso importase, xaora. Non o sabía porque aínda non me movía nese eido e non tiña nin idea de como funcionaba todo no mundo das oposiciós, pero agora si podo ter unha lixeira idea do que ocorre nese ámbito. Mais eu pensaba que podería opositar doutra maneira, presentándose a algún concurso que de cando en cando quitan para pedir praza noutros lugares, pero Artemisa díxome que eses concursos non os convocan tan a miúdo. Agora sei tamén que, se non quitan eses concursos, tería que se presentar a unhas oposiciós de eiquí de Galicia se quixese traballar como profesora, pero antes había máis oportunidades que agora para iso porque Artemisa xa non é funcionaria. Renunciou á súa praza para poder vir eiquí a Ourense e estar comigo e o máis forte de todo é que o fixo cando nin tan sequera sabía se eu volvería con ela. Fíxoo porque tiña a intuición de que eu si volvería con ela, de que acabaría pedíndolle que estivésemos de novo xuntas, pero ren lle aseguraba que aquela renuncia tería senso. E, aínda que agora esteamos xuntas, penso eu que non tivo sentido, que as cousas se poderían facer doutra maneira, non eisí. Cando mo dixo o martes, non souben que dicirlle. Fiquei sen dicir nada durante uns minutos, sen poder pensar, e ela seguía a me explicar todo, as súas razós, dicíndome que o deixara todo por min. E o único que eu puiden dicirlle foi: e logo? Pero non me gusta nada saber que Artemisa renunciou a algo que lle custou tanto conseguir. Sentín moitas ganas de chorar cando ao final rematei por comprender o que significaba que ela tivese renunciado á súa praza. Perdérao todo, todo, todo, todo iso que tanto lle custara conseguir, polo que tanto se esforzara. Renunciara a iso que lle impedía vir vivir a Galicia comigo. Entón entendín por que se negara tantas veces a deixalo todo por vivir eiquí. Mais tamén penso que, se o fixo ao final, o podería ter feito antes, pero tampouco son quen de dicirlle iso nin de pensalo porque me estarrece moito que ela fixese algo así. Nin tan sequera a vexo con ganas de presentarse de novo a unhas oposiciós no caso de que saísen eiquí en Galicia. Díxome que estaba pensando en que podía estudar fitoterapia, que leva moito tempo queréndoo facer. Explicoume que había uns cursos que comezaban en febreiro e que aínda estaba a tempo de se inscribir, pero tampouco a vexo eu moi ilusionada con iso, ao contrario, sinto que quere atopar calquera maneira de recuperar algunha rutina. Non sei se tería sido mellor que ela non renunciase a nada... De verdade, non podo vivir coa certeza de que Artemisa renunciase a algo que tanto lle custou conseguir e que tanto defendeu. Paréceme moi triste que ela renunciase á súa vocación. Estreméceme saber que o fixo só por min, aínda que tamén por ela, porque vindo eiquí comigo é unha maneira de sentirse ela completa e téndoa eu eiquí comigo é unha maneira de estar completa, porque xa temos máis que comprobado que a unha non está completa sen a outra. É coma se fósemos partes dun mesmo corpo. Non somos ialmas xemelgas, para nada. Somos máis que iso. Parece coma se noutra vida xa fósemos unha soa ialma que se dividiu ao entrar noutra vida, nista vida, dividíndose e non podendo existir se non estamos xuntas porque xuntas somos unha ialma, cada unha coa súa personalidade... Por iso seica non faga falla intentar atopar a explicación a todo o que facemos. Algo semellante me ocorre con Galicia, máis concretamente con Ourense. Ouvín na radio ista semana que falaban da materia e de cuestións de física cuántica e ouvín algo eisí como que, se queremos dividir un anaco de materia, o que lle ocorrese a un dos dous anacos acabaría pasándolle ao outro anaco da materia. Non estaba moi pendente do que dicían porque estaba na cafetería traballando xa, pero si quedei con iso, con que o que lle ocorrese a un dos dous anaquiños de materia acabaríalle acontecendo ao outro. Pois algo eisí nos ocorre a quen amamos a nosa terra. Cando lle acontece algo horríbel a Galicia, en nós tamén se remove algo dun xeito insoportable. Desestabilizámonos e non o podemos evitar porque a nosa terra non está ben. Daquela, tampouco o podemos estar nós. E ninguén é quen de comprender iste vencello tan forte agás de se o sente con algo semellante. Casandra dicía o outro día, cando estabamos na feira de Vic coas súas amigas, que era incríbel como os galegos amabamos a nosa terra e como a estrañabamos cando estabamos lonxe dela, que non coñecía a un pobo tan vencellado coa súa terra como nós. É certo. A morriña é algo tan noso... Puxémoslle nome a un sentimento que non se asemella a ningún outro e que só coñecen quen o sentiron. A morriña pode chegar a se converter nunha doenza se non se acouga, se non voltamos á terra. Foi o que eu vivín. Nese momento, cando Casandra falaba diso, eu tiña medo a que dixese algo sobre a miña doenza, pero foi respectuosa, por sorte. Do que vivín no hospital non lle quero falar a ninguén. Cando me preguntan por que pasei tanto tempo lonxe da terra, non quero nin sei explicar que non foi por min. Se digo: “non foi pola miña vontade”, axiña me preguntan: “e logo”? E eu non sei que dicir, ou si o sei e non o quero dicir.

Ademais, durante ista semana, Artemisa non deixaba de queixarse tódolo tempo de que non podía saír a correr porque non deixaba de chover e é certo que levamos moitas semanas con choiva e vento. Aínda non veu o frío que sempre xea Ourense en época de invernía, pero non deixa de chover. Si deixa de chover, pero as treguas non duran nada. Ista semana tivemos moita choiva e vento, sobre todo vento, e pola mañá si me dá algo de preguiza saír cando chove eisí e sobre todo cando venta con tanta forza, pero non me acovardo para nada e teño que confesar que tamén me gusta camiñar pola rúa cando vai tanto vento, cando a néboa intenta agochar o aspecto das rúas... Non me sinto tan desprotexida como me ocorría en Barcelona, onde parece que a choiva desfaga a rutina de tódalas cousas. Eiquí, cando chove, non pasa nada, a vida non se detén como si se detén eilí. Nin os trens ían ben. Eiquí segue habendo vida malia que chova tanto. Ademais, teño que confesar que eu amo que chova, que me fai feliz que chova na miña terra porque a choiva alimenta os ríos, dálles vida aos bosques, limpa o ar. Galicia non sería a mesma se a choiva non estivese con ela. Ista semana tivemos un temporal moi perigoso que fixo moito dano na Mariña Lucense e tamén en Vigo. En Ourense sobre todo tivemos choiva, pero tamén moito vento e o vento si que fixo dano, sobre todo nas montañas, e nas rúas de Ourense istes días había moitas cousas polo chan, entre pólas de árbores, follas... e máis cousas que o vento tiraba das papeleiras. Que desastre. Ademais, tamén se afundiron dous barcos ista semana e morreron catro mariñeiros en total. Unha mágoa.

Tamén teño que dicir que a cidade agora está fermosa, sobre todo a Praza Maior, co alumeado de Nadal. Hai unha árbore preciosa no centro da Praza Maior e todo está moi bonito. É a primeira vez que vexo Ourense adornada con tantas luces. Deume rabia non estar eiquí xusto a tarde na que acendían as luces. Foi xusto o cinco de decembro, cando marchamos a Barcelona, á casa de Casandra.

Polo que respecta a Artemisa, eu sei que ela se sente algo baleira niste momento porque non fai case nada, pero eu coido que tampouco é algo tan grave. Xa o fará... e seica tarde ou cedo saia algo que lle ocupe o seu tempo. Por exemplo, estiven falando Ista semana con Silvia e chegamos a varias conclusiós. Primeiro díxenlle que eu non podía seguir traballando horas que non me correspondía traballar, que iría ben que contratase a alguén que si puidese facer un horario completo pola tarde. Silvia recoñeceume que non se comportara ben comigo, que se aproveitara da miña bondade e que en xaneiro xa miraría de arranxar isto. Díxome mesmo que estaba pensando en botar fóra a María, que era unha perda de diñeiro e que ela tampouco cumpría co contrato, pero a min sábeme moi mal que a deixe sen traballo porque esa muller está a pasar por un momento moi difícil na súa vida. Ten o seu fillo moi doente con cancro e enriba vive con ela unha irmá súa que ten Alzheimer. Iste traballo permítelle distraerse un pouquiño e tamén precisa os cartos, pero si é certo que Silvia non gaña nada con ela, ao contrario. Non mo confirmou aínda, pero eu sei que vai botar fóra a María. Tamén me preguntou se a Artemisa non lle gustaría traballar na cafetería namentres non atopase nada que lle gustase. Eu díxenlle que tiña que falar con ela, pero seica si queira traballar comigo polas mañás. Díxenlle a Silvia que, se Artemisa traballaba na cafetería, tiña que ser pola mañá e pareceulle ben. Díxome que si se decatara de que eu precisaba a outra persoa polas mañás porque había máis traballo do que pensaba. Que me dixese todo iso fíxome sentir moi ben. Silvia é moi boa muller, pero tamén leva moitas cousas para adiante e, ás veces, cústalle darse de conta do que ocorre.

A min gustaríame moito que Artemisa traballase comigo. Sería moi bonito que puidésemos estar xuntas pola mañá e compartir tamén ise espazo; pero, ás veces, dou en pensar que a Artemisa non lle gustará ter un traballo tan simple, que tamén pode ser moi difícil e duro. Ela merece un traballo moito mellor. Despois de estudar tanto como estudou, penso que ela non tería que acabar traballando nunha cafetería. Sería inxusto. Sei dende o martes que existe la posibilidade de que Artemisa traballe na cafetería, pero aínda non llo propuxen porque Silvia tampouco me asegurou que fose botar fóra a María e quixese contratar a Artemisa. Ademais, a min dáme vergonza propoñerllo. Ó mellor, estou trabucada e a ela parécelle unha idea moi boa. Agora teño a sensación de que Artemisa tamén se teimaría a calquera posibilidade con tal de encher todo o tempo libre que ten. Eu entendo que precise facer máis cousas. Antes, era ela quen tiña unha vida completa, chea de cousas que lle facían feliz. Tiña un traballo que lle satisfacía moitísimo realizar, tiña moitas amigas coas que quedaba case que tódolos días (e eu moitas veces non ía con ela porque simplemente non me atopaba a gusto con elas), tiña preto á súa irmá, coa que falaba durante horas, coa que quedaba tódalas fins de semana, tiña o templo (a min fóronseme as ganas de seguir indo antes que a ela) e tiña moitas máis cousas que agora non sei lembrar. En cambio, agora son eu a que ten una vida chea de cousas que me fan feliz. Si, é certo, teño moitos motivos polos que sentirme feliz, polos que agradecer que estea eiquí. Non só me fai feliz vivir eiquí en Ourense coa miña Artemisiña, senón tamén ter a posibilidade de ficar conectada coa música da miña terra grazas a formar parte de dous grupos de música, tamén teño un traballo que non me desagrada facer, malia ser tan duro... e vivo nun piso fermoso, podo ir cando queira á aldeíña, teño comigo á miña nai, ao meu tío, á nai de Lúa... e, evidentemente, se hai algo que me faga sentir verdadeiramente tristeiriña é que Lúa non estea connosco. Non podo ser totalmente feliz se ela non está. Non obstante, penso que a felicidade completa non existe. Si nos pode encher a ialma toda nun intre e acompañarnos no tempo durante uns minutos o mesmo días, pero a felicidade é algo efémero; iso convértea en algo fermosísimo. Se fose infinda, acabariamos ignorándoa. Agora, por exemplo, a maiores de que sinta unha tristura tan profunda porque Lúa non estea eiquí, tamén me pon tristeiriña que Artemisa non se sinta do todo feliz eiquí. Si que está ben, pero eu vexo un baleiro no seu ollar que me fai moito dano e gustaríame atopar a maneira de desfacer ese baleiro que sente. Teño que confesar que me dá moito medo que ese baleiro sexa cada vez máis grande e que remate por desfacer a fermosura da nosa vida. Agora que conseguimos á fin ter unha vida eiquí, non quero que nada a estrague. O que tamén me fai sentir arrepíos é que, no caso de que Artemisa se arrepentise de vivir eiquí en Ourense, xa non tería a oportunidade de volver traballar en Cataluña, mais sei que iso non vai ocorrer. Teño moitas esperanzas voando na miña ialma e sei que, malia vivirmos momentos difíciles, tanto Artemisa coma min saberemos sempre atopar a solución máis axeitada. Sei que Artemisa ten que se afacer a ista nova vida e sei tamén que está disposta a loitar por ela. Agora veñen unhas datas moi bonitas que desexo vivir con toda a miña ialma. Vai ser moi especial ter a Casandra eiquí en Ourense e na aldeíña. Vai ser moi máxico que ela participe nas nosas festas. Vai ser todo moi bonito, seino. E iso é o que máis importa, que as dificultades non nos tiren as ganas de soñar.

Só agardo que Artemisa recupere as ganas, non sei de que, talvez de vivir plenamente. Noto que lle falta algo, pero, cando estamos xuntas, sinto que é a persoa máis feliz do mundo. Parece coma se tódolos problemas ou tódolo que lle preocupa se esvaecese e non existise ningunha cousiña que nos fai dano. A min non me doe máis que a morte de Lúa. Tódolo demais é fermoso, brila e é tan bonito que moitas veces penso e sinto que estou vivindo nun soño, malia ter que traballar tanto, malia madrugar tanto e ter que facer tantas cousas á vez... Sinto que todo isto paga a pena; mais, cando me asomo aos ollos de Artemisa, ás veces paréceme ver unha sombra que escurece toda ista felicidade e sinto medo, sinto medo a que Artemisa non lle guste estar eiquí, gaño medo cando me imaxino que pode chegar un día no que me diga que quere voltar a Cataluña e recuperar a vida que tiñamos. Ademais, dime moitísimas veces que ten moitas ganas de ver á súa irmá, que devece que chegue xa o luns para vela... e eu enténdoo, pero dáme medo a que se arrepinta de vir vivir eiquí. Tamén me recoñeceu que estrañaba algunhas cousas da vida que tiñamos. Hai canciós que nos lembran ás cousas que vivimos eilí en Cataluña e sinto que non pode nin escoitalas; mais tamén me di moitas veces que non mudaría nada agora, que é moi feliz ao terme tan plenamente. Dime que sabe que nunca me tivo tan completa, tan ben, que me ten tal como son e iso faille moi feliz. Terei que teimarme a esas verbas para non sentir tanto medo...

E agora veñen uns días tan bonitos... Malia non celebrarmos o Nadal, sinto que istes días  tamén nos enchen a ialma disa nostalxia tan bonita que só sentimos nistas datas... E eu síntome tan leda de que poida celebrar á fin o Nadal na aldeíña, coa miña Artemisiña, coa miña familia toda.

Nota de la traductora:
Al principio, cuando empecé a traducir las entradas que Agnes me enviaba, además de traducirlas, corregía los dialectalismos con los que ella se expresaba con tal de que sus entradas estuviesen escritas con un gallego normativo; pero, ahora, desistí de cambiar por la forma normativa los dialectalismos que ella emplea porque me parece que, si los cambio, se pierde la esencia de Agnes. Así pues, dejo sin corregir pronombres como istes (en lugar de estes) y derivados, algunas palabras dialectales las dejo iguales, con las terminaciones dialectales que ella usa... Opino que esos dialectalismos no impiden la perfecta comprensión del texto y además desvelan la procedencia de quien lo escribe con más exactitud.

Viernes, 21 de diciembre de 2018

Este fin de semana no iremos a la aldeíña porque iremos ya el lunes y estaremos allí hasta el martes por la tarde, que tendré que volver porque el miércoles trabajo. Me gustaría mucho tener fiesta durante todas las Navidades, pero aún no he trabajado tanto para disfrutar de tantos días de fiesta. Trabajo también el día 24 hasta las tres de la tarde, como si fuese un día normal. Suerte tengo de que sea ese día porque, si fuese cualquier otro, tendría que trabajar por lo menos hasta las seis de la tarde, ya que los lunes son los días en los que María comienza más tarde a trabajar, pero este lunes cerramos la cafetería a las tres de la tarde por ser Nochebuena. Tenía muchas ganas de ir a la aldeíña, pero Artemisa ha preferido quedarse aquí en Ourense este fin de semana para que compremos los regalos de Navidad, que quiere que les compremos algo a mi madre, a mi tío y también a Casandra. Hoy estuvimos toda la tarde paseando por Ourense mirando tiendas y la verdad es que estoy bastante agotada. Esta semana me siento mucho más cansada que en otras ocasiones; pero fue muy agradable pasear con Artemisa por las calles de Ourense, tan bonitas que están, y también aprovechando que esta tarde no llovía. Lleva lloviendo desde hace días. A mí la lluvia no me molesta tanto como a Artemisa.

Tengo que contar algunas cosas muy importantes y no sé por dónde comenzar. El miércoles tuve ensayo con Iauga y después con el grupo con el que llevo ensayando casi desde hace dos semanas. Todavía no tenemos nombre, pero tenemos que escogerlo antes de que llegue el 24 de diciembre; día en el que haremos el recital de villancicos aquí en Ourense. Lo tenemos casi ya todo ensayado y preparado porque son canciones que conocemos desde siempre, pero aún nos queda hacer algunos arreglos. Con Iauga tocaremos en la aldeíña el día 25 por la tarde. Me da rabia no tener esa semana toda de vacaciones, pero igualmente pienso disfrutar mucho de esos días. Al final, Casandra vendrá el veinticuatro por la mañana y se marchará a Cataluña el lunes siete de enero. Espero que le guste estar aquí y que no se hastíe. No sé si su hermana podrá estar con ella todos los días porque me parece a mí que las cosas van a cambiar mucho para Artemisa, de quien quiero hablar mucho hoy. Artemisa está un poco extraña. Primero contaré lo que ocurrió el miércoles y lo que lleva pasando estos días y después explicaré lo que me confesó el martes, que me dijo algo en lo que no puedo dejar de pensar porque me parece algo muy grave. Yo tengo la sensación de que Artemisa está perdiendo la ilusión por todo y no sé si es porque casi no hace nada y tiene demasiado tiempo libre o es por mor de lo que me contó el martes, que creo que más bien es eso lo que le pasa. No obstante, el miércoles yo pensaba que no conseguiría verla bien otra vez porque, cuando llegué de los ensayos, estaba muy extraña. Es cierto que me pasé todo el día fuera de casa, pero solamente hago eso los miércoles y, a partir de la semana que viene, ya no quedaremos tantas veces para ensayar. Llegué a molestarme mucho con Artemisa porque todas las cosas que me decía me las decía con un tono de voz que me hería en el alma, aunque sé que no estaba enfadada conmigo y ni tan siquiera estaba molesta, pero sí estaba muy extraña e incluso acabé llorando cuando nos fuimos a dormir y fue por una tontería. Ella, en cuanto se dio cuenta de que me había sentado tan mal lo que me había dicho, comenzó a pedirme perdón muchas veces. Yo no estaba enfadada con ella, pero sí me había herido mucho la respuesta que me dio a una cosa que le pedí. Fue una tontería sin importancia, pero me sentó muy mal. Fue sólo que le pedí: “ay, ¿cuándo podrás decirme alguna cosiña en gallego?” Yo no le pedí que me hablase en gallego siempre, sólo que, alguna vez, me dijese alguna frase bonitiña en mi lengua. Ella me contestó, en castellano: “igual que tú nunca me hablas en castellano...” Esa respuesta me hizo mucho daño, no por cómo me la había dicho, sino por todo el significado que había detrás de esas palabras. Yo interpreté demasiadas cosas con esas palabras. Interpreté que ella me echaba en cara que no le hablase en su lengua, interpreté que para ella era una ofensa que le pidiese algo así, interpreté más cosas que ni voy a escribir porque no merece la pena, que todo pasó ya, pero por un momento pensé que no podría dormir, que continuamente sentiría esa punzada en el alma, esa que sentimos cuando nos sienta algo muy mal... pero Artemisa se percató de que no estaba bien y enseguida empezó a pedirme perdón, diciéndome que no había dejado de protestar desde que yo había llegado a casa... pero yo entiendo que podamos tener días muy malos y creo que Artemisa no tenía un buen día, sobre todo después de pasarlo soliña casi entero. Yo enseguida le di la razón cuando me dijo que había llegado muy tarde y le dije que ya no ensayaríamos más de ese modo, que habíamos ensayado tanto porque teníamos el recital casi ya... pero ella me dijo que no tenía derecho a pedirme que no hiciese algo que me hacía ser tan feliz.

Eso que ocurrió no tiene importancia porque estamos muy bien, pero sí tengo que reconocer que noto que Artemisa está extraña, está desganada y sin ganas de hablar. Yo no quiero que ella se sienta mal. No me atrevo a decir que no sea feliz aquí porque infeliz no la veo, sobre todo cuando estamos juntas y también cuando vamos a la aldeíña, pero le falta algo, algo que no sé describir, mas sé lo que puede ser.

Yo hace tiempo que intuía que a Artemisa le ocurría alguna cosa porque, desde hacía días, la notaba yo un poquiño tristiña. Estaba muy callada, casi que no le satisfacía hacer nada. Lo notaba yo, que ni le apetecía hacer nada y, cuando hacía cualquier cosa como salir o cualquier otra cosa fuera de casa, no se sentía del todo a gusto. Además, el domingo, cuando llegamos de la aldeíña, estaba muy tristiña, casi que no me hablaba y ni tan siquiera le apetecía hablar con su hermana. Yo le pregunté muchas veces si le pasaba alguna cosa, pero ella siempre me decía que no, que simplemente estaba cansada, pero no había muchos motivos para estar cansada porque tampoco hicimos nada especial en la aldeíña. El sábado sí estuvimos todo el día fuera el tiempo que pudimos porque el cielo amenazaba con lluvia todo el día, pero igualmente salimos y fuimos a muchos sitios cerquiña de la aldeíña. La naturaleza ahora está tan hermosa... Hacía mucho tiempo que no caminaba por esos vericuetos. La última vez que lo hice fue con Lúa. Fue con ella con quien recorrí esos caminos tan escondidos que llegan a los montes.

Pues yo sabía que a Artemisa le pasaba algo y no me conformaba cuando ella me decía que no le pasaba nada. Sí le pasaba y le ocurría algo muy grave. Yo creo que se trata de algo muy importante. Lo que no entiendo es por qué no me lo dijo antes, por qué me tuvo engañada durante tantos meses, por qué no se sentía capaz de decirme la verdad. Yo no me habría enfadado con ella si me lo hubiese dicho en su momento, justo cuando lo hizo. La habría entendido perfectamente y no me habría decepcionado con ella. Escondiéndome esa verdad, sí me decepcioné algo con ella porque no entiendo por qué me engañó, pero no estoy enfadada con ella ni nada. Simplemente me siento muy mal porque no me gusta saber que ella ha vivido sola esa realidad. No me sirve que no quisiese decírmelo porque acababa de morir Lúa porque eso no tiene nada que ver con lo que Artemisa había hecho. Ahora hay mucha más incertidumbre en nuestra vida. Yo creía que Artemisa podría pedir un traslado a Ourense y que podría trabajar aquí de profesora, pero estaba convencida de eso porque no sabía (o no lo recordaba) que Artemisa se había presentado a unas oposiciones autonómicas, no estatales. Nunca pensé que eso importase, por supuesto. No lo sabía porque todavía no me movía en ese ámbito y no tenía ni idea de cómo funcionaba todo en el mundo de las oposiciones, pero ahora sí puedo tener una ligera idea de lo que ocurre en ese ámbito. Mas yo pensaba que podría opositar de otra manera, presentándose a algún concurso que de vez en cuando sacan para pedir plaza en otros lugares, pero Artemisa me ha dicho que esos concursos no los convocan tan a menudo. Ahora sé también que, si no sacan esos concursos, tendría que presentarse a unas oposiciones de aquí de Galicia si quisiese trabajar como profesora, pero antes había más oportunidades que ahora para eso porque Artemisa ya no es funcionaria. Renunció a su plaza para poder venir aquí a Ourense y estar conmigo y lo más fuerte de todo es que lo hizo cuando ni tan siquiera sabía si yo volvería con ella. Lo hizo porque tenía la intuición de que yo sí volvería con ella, de que acabaría pidiéndole que estuviésemos de nuevo juntas, pero nada le aseguraba que aquella renuncia tendría sentido. Y, aunque ahora estemos juntas, pienso yo que no tuvo sentido, que las cosas podrían haberse hecho de otra manera, no así. Cuando me lo dijo el martes, no supe qué decirle. Permanecí sin decirle nada durante unos minutos, sin poder pensar, y ella seguía explicándomelo todo, sus razones, diciéndome que lo había dejado todo por mí. Y lo único que yo pude decirle fue: e logo? Pero no me gusta nada saber que Artemisa ha renunciado a algo que le costó tanto conseguir. Sentí muchas ganas de llorar cuando al final acabé comprendiendo lo que significaba que ella hubiese renunciado a su plaza. Lo había perdido todo, todo, todo, todo eso que le había costado tanto conseguir, por lo que tanto se había esforzado. Había renunciado a eso que le impedía venir a vivir a Galicia conmigo. Entonces entendí por qué se había negado tantas veces a dejarlo todo por vivir aquí. Mas también pienso que, si lo hizo al final, podría haberlo hecho antes, pero tampoco soy capaz de decirle eso ni de pensarlo porque me horroriza mucho que ella hiciese algo así. Ni tan siquiera la veo con ganas de presentarse de nuevo a unas oposiciones en el caso de que saliesen aquí en Galicia. Me dijo que estaba pensando en que podía estudiar fitoterapia, que lleva mucho tiempo queriendo hacerlo. Me explicó que había unos cursos que comenzaban en febrero y que aún estaba a tiempo de inscribirse, pero tampoco la veo yo muy ilusionada con eso, al contrario, siento que quiere encontrar cualquier manera de recuperar alguna rutina. No sé si habría sido mejor que ella no hubiese renunciado a nada... De verdad, no puedo vivir con la certeza de que Artemisa haya renunciado a algo que tanto le costó conseguir y que tanto defendió. Me parece muy triste que ella haya renunciado a su vocación. Me estremece saber que lo hizo sólo por mí, aunque también por ella, porque viniendo aquí conmigo es una manera de sentirse ella completa y teniéndola yo aquí conmigo es una manera de estar completa, porque ya tenemos más que comprobado que la una no está completa sin la otra. Es como si fuésemos partes de un mismo cuerpo. No somos almas gemelas, para nada. Somos más que eso. Parece como si en otra vida ya hubiésemos sido una sola alma que se dividió al entrar en otra vida, en esta vida, dividiéndose y no pudiendo existir si no estamos juntas porque juntas somos un alma, cada una con su personalidad... Por eso quizás no haga falta intentar encontrar la explicación a todo lo que hacemos. Algo similar me ocurre con Galicia, más concretamente con Ourense. Oí en la radio esta semana que hablaban de la materia y de cuestiones de física cuántica y oí algo así como que, si queremos dividir un pedazo de materia, lo que le ocurriese a uno de los dos fragmentos acabaría pasándole al otro pedazo de materia. No estaba muy pendiente de lo que decían porque estaba en la cafetería trabajando ya, pero sí me quedé con eso, con que lo que le ocurriese a uno de los dos pedaciños de materia acabaría aconteciéndole al otro. Pues algo así nos ocurre a quienes amamos nuestra tierra. Cuando le acontece algo horrible a Galicia, en nosotros también se remueve algo de un modo insoportable. Nos desestabilizamos y no podemos soportarlo porque nuestra tierra no está bien. Por lo tanto, tampoco podemos estarlo nosotros. Nadie es capaz de comprender este vínculo tan fuerte excepto si lo siente con algo semejante. Casandra decía el otro día, cuando estábamos en la feria de Vic con sus amigas, que era increíble cómo los gallegos amábamos nuestra tierra y cómo la extrañábamos cuando estábamos lejos de ella, que no conocía a un pueblo tan vinculado con su tierra como nosotros. Es cierto. La morriña es algo tan nuestro... Le pusimos nombre a un sentimiento que no se parece a ningún otro y que sólo conocen quienes lo sintieron. La morriña puede llegar a convertirse en una enfermedad si no se calma, si no volvemos a nuestra tierra. Fue lo que yo viví. En ese momento, cuando Casandra hablaba de eso, yo tenía miedo a que dijese algo sobre mi enfermedad, pero fue respetuosa, por suerte. De lo que viví en el hospital no quiero hablarle a nadie. Cuando me preguntan por qué pasé tanto tiempo lejos de la tierra, no quiero ni sé explicar que no fue por mí. Si digo: “no fue por mi voluntad”, enseguida me preguntan: “e logo?” Y yo no sé qué decir, o sí lo sé y no lo quiero decir.

Además, durante esta semana, Artemisa no dejaba de quejarse todo el tiempo de que no podía salir a correr porque no dejaba de llover y es cierto que llevamos muchas semanas con lluvia y viento. Aún no ha venido el frío que siempre hiela Ourense en invierno, pero no deja de llover. Sí deja de llover, pero las treguas no duran nada. Esta semana hemos tenido mucha lluvia y viento, sobre todo viento, y por la mañana sí me da algo de pereza salir cuando llueve así y sobre todo cuando sopla el viento con tanta fuerza, pero no me acobardo para nada y tengo que confesar que también me gusta caminar por la calle cuando hace tanto viento, cuando la niebla intenta esconder el aspecto de las calles... No me siento tan desprotegida como me ocurría en Barcelona, donde parece que la lluvia deshaga la rutina de todas las cosas. Aquí, cuando llueve, no pasa nada, la vida no se detiene como sí se detiene allí. Ni los trenes iban bien. Aquí sigue habiendo vida a pesar de que llueva tanto. Además, tengo que confesar que yo amo que llueva, que me hace feliz que llueva en mi tierra porque la lluvia alimenta los ríos, les da vida a los bosques, limpia el aire. Galicia no sería la misma si la lluvia no estuviese con ella. Esta semana hemos tenido un temporal muy peligroso que ha hecho mucho daño en la Mariña Lucense y también en Vigo. En Ourense sobre todo hemos tenido lluvia, pero también mucho viento y el viento sí que ha hecho mucho daño, sobre todo en las montañas, y en las calles de Ourense estos días había muchas cosas por el suelo, entre ramas de árboles, hojas... y más cosas que el viento sacaba de las papeleras. Qué desastre. Además, también se han hundido dos barcos esta semana y han muerto cuatro marineros en total. Una pena.

También tengo que decir que la ciudad ahora está hermosa, sobre todo la Plaza Mayor, con el alumbrado de Navidad. Hay un árbol precioso en el centro de la Plaza Mayor y todo está muy bonito. Es la primera vez que veo Ourense adornada con tantas luces. Me dio rabia no estar aquí justo la tarde en la que encendían las luces. Fue justo el cinco de diciembre, cuando nos marchamos a Barcelona, a la casa de Casandra.

Por lo que respecta a Artemisa, yo sé que ella se siente algo vacía en este momento porque no hace casi nada, pero yo creo que tampoco es algo tan grave. Ya lo hará... y tal vez tarde o temprano salga algo que le ocupe su tiempo. Por ejemplo, he estado hablando esta semana con Silvia y llegamos a varias conclusiones. Primero le dije que yo no podía seguir trabajando horas que no me correspondía trabajar, que iría bien que contratase a alguien que sí pudiese hacer un horario completo por la tarde. Silvia me reconoció que no se había comportado bien conmigo, que se había aprovechado de mi bondad y que en enero ya miraría de arreglar esto. Me dijo incluso que estaba pensando en echar a María, que era una pérdida de dinero y que ella tampoco cumplía con el contrato, pero a mí me sabe muy mal que la deje sin trabajo porque esa mujer está pasando por un momento muy difícil en su vida. Tiene a su hijo muy enfermo con cáncer y encima vive con ella una hermana suya que tiene Alzheimer. Este trabajo le permite distraerse un poquiño y también necesita el dinero, pero sí es cierto que Silvia no gana nada con ella, al contrario. No me lo ha confirmado aún, pero yo sé que va a echar a María. También me ha preguntado si a Artemisa no le gustaría trabajar en la cafetería mientras no encontrase nada que le gustase. Yo le dije que tenía que hablar con ella, pero quizás sí quiera trabajar conmigo por las mañanas. Le dije a Silvia que, si Artemisa trabajaba en la cafetería, tenía que ser por la mañana y le pareció bien. Me dijo que sí se había dado cuenta de que yo necesitaba a otra persona por las mañanas porque había más trabajo de lo que pensaba. Que me dijese todo eso me hizo sentir muy bien. Silvia es muy buena mujer, pero también lleva muchas cosas para adelante y, muchas veces, le cuesta darse cuenta de lo que ocurre.

A mí me gustaría mucho que Artemisa trabajase conmigo. Sería muy bonito que pudiésemos estar juntas por la mañana y compartir también ese espacio; pero, a veces, me da por pensar que a Artemisa no le gustará tener un trabajo tan simple, que también puede ser muy difícil y duro. Ella se merece un trabajo mejor. Después de estudiar tanto como estudió, pienso que ella no tendría que acabar trabajando en una cafetería. Sería injusto. Sé desde el martes que existe la posibilidad de que Artemisa trabaje en la cafetería, pero todavía no se lo he propuesto porque Silvia tampoco me ha asegurado que fuese a echar a María y quisiese contratar a Artemisa. Además, a mí me da vergüenza proponérselo. A lo mejor, estoy equivocada y a ella le parece una idea muy buena. Ahora tengo la sensación de que Artemisa también se aferraría a cualquier posibilidad con tal de llenar todo el tiempo libre que tiene. Yo entiendo que necesite hacer más cosas. Antes, era ella quien tenía una vida completa, llena de cosas que le hacían feliz. Tenía un trabajo que le satisfacía muchísimo realizar, tenía muchas amigas con las que quedaba casi todos los días (y yo muchas veces no iba con ella porque simplemente no me encontraba a gusto con ellas), tenía cerca a su hermana, con la que hablaba durante horas, con la que quedaba todos los fines de semana, tenía el templo (a mí se me fueron las ganas de seguir yendo antes que a ella) y tenía muchas más cosas que ahora no sé recordar. En cambio, ahora soy yo la que tiene una vida llena de cosas que me hacen feliz. Sí, es cierto, tengo muchos motivos por los que sentirme feliz, por los que agradecer que esté aquí. No sólo me hace feliz vivir aquí en Ourense con mi Artemisiña, sino también tener la posibilidad de permanecer conectada con la música de mi tierra gracias a formar parte de dos grupos de música, también tengo un trabajo que no me desagrada hacer, a pesar de ser tan duro... y vivo en un piso hermoso, puedo ir cuando quiera a la aldeíña, tengo conmigo a mi madre, a mi tío, a la madre de Lúa... y, evidentemente, si hay algo que me haga sentir verdaderamente tristiña es que Lúa no esté con nosotros. No puedo ser totalmente feliz si ella no está. No obstante, pienso que la felicidad completa no existe. Sí puede llenarnos el alma toda en un instante y acompañarnos en el tiempo durante unos minutos o incluso días, pero la felicidad es algo efímero; eso la convierte en algo hermosísimo. Si fuese infinita, acabaríamos ignorándola. Ahora, por ejemplo, aparte de que sienta una tristeza tan profunda porque Lúa no esté aquí, también me pone tristiña que Artemisa no se sienta del todo feliz aquí. Sí está bien, pero yo veo un vacío en su mirada que me hace mucho daño y me gustaría hallar la manera de deshacer ese vacío que siente. Tengo que confesar que me da mucho miedo que ese vacío sea cada vez más grande y acabe por deshacer la hermosura de nuestra vida. Ahora que conseguimos al fin tener una vida aquí, no quiero que nada la estropee. Lo que también me hace sentir escalofríos es que, en el caso de que Artemisa se arrepintiese de vivir aquí en Ourense, ya no tendría la oportunidad de volver a trabajar en Cataluña, mas sé que eso no va a ocurrir. Tengo muchas esperanzas volando en mi alma y sé que, a pesar de que vivamos momentos difíciles, tanto Artemisa como yo sabremos siempre encontrar la solución más adecuada. Sé que Artemisa tiene que hacerse a esta nueva vida y sé también que está dispuesta a luchar por ella. Ahora vienen unas fechas muy bonitas que deseo vivir con toda mi alma. Va a ser muy especial tener a Casandra aquí en Ourense y en la aldeíña. Va a ser muy mágico que ella participe en nuestras fiestas. Va a ser todo muy bonito, lo sé. Y eso es lo que más importa, que las dificultades no nos quiten las ganas de soñar.

Sólo espero que Artemisa recupere las ganas, no sé de qué, tal vez de vivir plenamente. Noto que le falta algo, pero, cuando estamos juntas, siento que es la persona más feliz del mundo. Parece como si todos los problemas o todo lo que le preocupa se desvaneciese y no existiese ninguna cosiña que nos hace daño. A mí no me duele más que la muerte de Lúa. Todo lo demás es hermoso, brilla y es tan bonito que muchas veces pienso y siento que estoy viviendo en un sueño, a pesar de tener que trabajar tanto, a pesar de madrugar tanto y tener que hacer tantas cosas a la vez... Siento que todo esto merece la pena; mas, cuando me asomo a los ojos de Artemisa, a veces me parece ver una sombra que oscurece toda esta felicidad y siento miedo, siento miedo a que a Artemisa no le guste estar aquí, siento miedo cuando me imagino que puede llegar un día en el que me diga que quiere volver a Cataluña y recuperar la vida que teníamos. Además, me dice muchísimas veces que tiene muchas ganas de ver a su hermana, que ansía que llegue ya el lunes para verla... y yo lo entiendo, pero me da miedo que se arrepienta de venir a vivir aquí. También me ha reconocido que extrañaba algunas cosas de la vida que teníamos. Hay canciones que nos recuerdan a las cosas que vivimos allí en Cataluña y siento que no puede ni escucharlas; mas también me dice muchas veces que no cambiaría nada ahora, que es muy feliz al tenerme tan plenamente. Me dice que sabe que nunca me tuvo tan completa, tan bien, que me tiene tal como soy y eso le hace muy feliz. Tendré que aferrarme a esas palabras para no sentir tanto miedo...

Y ahora vienen unos días tan bonitos... Pese a que no celebremos la Navidad, siento que estos días también nos llenan el alma de esa nostalgia tan bonita que sólo sentimos en estas fechas... Yo me siento tan feliz de que pueda celebrar al fin la Navidad en la aldeíña, con mi Artemisiña, con mi familia toda.

 

lunes, 17 de diciembre de 2018

DIARIO DE ARTEMISA: LUNES, 17 DE DICIEMBRE DE 2018


Lunes, 17 de diciembre de 2018
Se acerca el día de mi cumpleaños. Sólo faltan cinco días para que cumpla 37 años. Pensaba yo que con esta edad ya tendría una vida totalmente estabilizada y tranquila compuesta tanto por mi trabajo como por las cosas que más amo hacer. Ahora, sinceramente, me siento perdida en mi propia vida, a estas alturas, aunque no debería decir eso porque en realidad nunca dejamos de recorrer diferentes caminos a lo largo de nuestra existencia y las cosas pueden cambiar de repente sin que lo esperemos, como me ha ocurrido a mí; pero yo no me imaginaba que estaría así. Si me hubiesen dicho el año pasado que este año estaría viviendo en Ourense con Agnes sin trabajar en nada, no me lo habría creído e incluso habría destruido esa idea con mis propias manos si hubiese podido. La simple posibilidad de renunciar a la plaza que tanto me había costado conseguir me horrorizaba infinitamente. Ahora, sin embargo, no tengo nada seguro en cuanto a ese tema.
Necesito hablar de algo que me preocupa muchísimo y de lo que nunca me he creído capaz de hablar en mi diario. Necesito desahogarme aquí a falta de no poder hacerlo en realidad con nadie. A Agnes todavía no me atrevo a hablarle de esto. Cuando intento tratar este tema con mi hermana, lo único que salen de sus labios son palabras de reproche y frases del tipo: “es que no tendrías que haber actuado así, ahora atente a las consecuencias”. Sé que fui muy impulsiva, pero reaccioné así porque estaba totalmente desesperada por recuperar a Agnes. Conseguir estar junto a Agnes me importaba más que nada en el mundo. Por eso actué de esa manera, sin pensar en nada. Ni siquiera estaba segura de que Agnes volvería conmigo, aunque yo intuía que sí. Lo dejé todo por amor. Cuando digo “todo”, es absolutamente todo.
Llevo días dándole vueltas a esto y creo que ha llegado el momento de ser sincera. Empezaré dejándolo por escrito y, cuando realmente me sienta capaz de enfrentarme a este tema, le confesaré la verdad a Agnes.
Agnes cree que puedo pedir un traslado, que sólo me basta con tener el CELGA 4 para poder trabajar como profesora aquí en Galicia, pero no es verdad. No es verdad principalmente porque yo no me presenté a unas oposiciones del estado, sino a unas oposiciones autonómicas; lo cual quiere decir que, con esas oposiciones, sólo puedo trabajar en Cataluña. Si quiero trabajar en Galicia, aparte de tener el CELGA, debería opositar otra vez. Tenía dos opciones: o quedarme en Cataluña arriesgándome a perder a Agnes para siempre o renunciar a mi plaza y venirme a Galicia sabiendo que aquí no tendría trabajo. La mayoría de gente me decía que sí podía pedir un traslado, pero no es tan sencillo. No lo es primero por el nivel de gallego que debo tener y después porque no llevo más de dos años trabajando en ese instituto. Este año habría hecho los dos, pero renuncié a mi plaza antes de que se cumpliese esa fecha. Lo hice mal, muy mal, terriblemente mal, irrevocablemente mal; pero yo no quería perder a Agnes. Cuando descubrí qué era vivir sin ella, la importancia que yo le daba a tener una plaza fija se desvaneció por completo. Fue como si nunca hubiese existido. Sólo importaba ella. Ahora es cuando empiezo a notar las consecuencias de mis irreflexivos actos. Sin embargo, no me arrepiento nada de haber actuado así. Si no hubiese venido a Galicia justo cuando lo hice, Agnes habría vivido sola la muerte de Lúa. No habría estado sola, evidentemente, porque habría vivido todo esto con su madre; pero no habría estado yo y creo que haber vivido eso conmigo ha fortalecido mucho nuestra relación.
Sé que tengo que decirle la verdad, pero no me atrevo. Ella está aferrada a una esperanza que no se corresponde con ninguna realidad. Podría ser todo más sencillo, es verdad, pero no lo es.
Y lo peor de todo es que siento una envidia extraña hacia Agnes. No es una envidia mala, al contrario. Es alegría, una alegría que nace de saber que es tan feliz; pero también siento algo extraño cuando me doy cuenta de que ella ha conseguido tener una vida muy completa y yo, en cambio, no hago nada. Yo, que trabajaba muchísimo y con gusto, ahora no hago nada, nada. Sólo estoy esforzándome por aprender a conducir cuanto antes, pero tampoco sé por qué lo estoy haciendo. Es verdad que ni siquiera he sido sincera conmigo misma, pero es que me daba miedo que Agnes pudiese leer por accidente lo que yo escribía en mi diario y no quería que descubriese la verdad de ese modo tan espantoso. Prefiero decírsela yo, pero no me atrevo.
Tengo la sensación de que Agnes intuye que le oculto cosas. Lleva varios días preguntándome si estoy bien. No estoy desanimada, pero sí es cierto que me siento cada vez más preocupada por mi futuro. Tampoco entiendo por qué no he sido capaz de decirle la verdad a Agnes. Mi hermana sí sabe que yo pedí mi renuncia porque se lo planteé antes de hacerlo. Evidentemente, ella me recomendó que no lo hiciese por nada del mundo, pero yo estaba empeñada en recuperar a Agnes como fuese. Lo hice antes de marcharme a Ourense por última vez, antes de que Lúa muriese. Ni siquiera me atrevía a escribirlo en mi diario porque era una realidad que me horrorizaba e incluso me avergonzaba de haber actuado así de mal, pero ahora siento que el tiempo ya no puede seguir escondiendo esta realidad.
Yo sentí algo muy extraño y fuerte cuando Agnes me contó que Lúa había muerto. No me impactó de la misma manera que a Agnes porque yo no la conocía ni la quería tanto como Agnes, pero sí permanecí durante unos días sin saber qué pensar ni qué decirle a Agnes. Incluso me costaba pensar en la muerte de Lúa porque sentía que ésta me horrorizaba, no sólo porque me pareciese muy injusta, sino porque, cuando recordaba que Lúa ya no estaría nunca más con nosotras, tenía la paralizante sensación de que alguien había quitado a Lúa de nuestras vidas para que yo pudiese tener el camino libre para recuperar a Agnes. Ese pensamiento me hacía tanto daño y me asustaba tanto que intentaba ignorarlo, pero cada vez esa posibilidad gritaba con más fuerza por dentro de mí. Ahora, cuando ya han transcurrido dos meses de la eterna partida de Lúa, empiezo a ser capaz de reconocer todo lo que sentí cuando ella se marchó. Nunca le he confesado a Agnes que he llegado a pensar en algo tan injusto porque sé que le dolería muchísimo saber que yo he llegado a plantearme esa posibilidad, pero sigo pensando que la muerte de Lúa no fue casual. Es verdad que ella estaba enferma, pero su vida podría haber durado mucho más si yo no hubiese aparecido o si Agnes no se hubiese reencontrado con ella. Es algo muy extraño todo esto, pero no me parece inexplicable.
Y hablo de Lúa ahora porque, cuando ella murió, enseguida pensé que la renuncia a mi plaza sí merecía la pena. Llegué a Ourense convencida de que había actuado de una forma completamente reprobable y absurda; pero, cuando Lúa se marchó, algo me dijo: “no te has equivocado tanto. Sí merecerá la pena haberlo dejado todo para venir a Ourense con Agnes”.
Yo quería confesarle a Agnes que había renunciado a mi plaza, pero no me atreví nunca y mucho menos me atreví a hacerlo cuando Lúa murió. Ahora creo que va llegando el momento de ser sincera, no sólo porque necesite quitarme de encima esta verdad, sino porque creo que Agnes podrá entenderlo ahora más que antes. También puede ser que ella no se sienta mal como yo creo que se va a sentir. Tal vez lo entienda y le conmueva saber que yo lo dejé todo por estar con ella, pero lo que me da verdadero miedo es que ella se decepcione conmigo por haberle mentido. Yo, cuando le negaba vivir en Galicia alegando que no me sentía capaz de abandonar mi plaza, quería que ella entendiese que mi plaza era única, que no podía pedir un traslado a Galicia; pero pareció siempre que Agnes ignoraba esa realidad o, quizás, nunca se acordaba de que yo me había presentado a unas oposiciones autonómicas.
Mi hermana me ha preguntado quinientas mil veces por qué no le he dicho todavía la verdad a Agnes, me ha preguntado a qué estoy esperando y por qué me da tanto miedo decirle que aquí en Galicia no tengo ni una sola oportunidad de trabajar de lo mío hasta que la Consellería de Educación convoque unas oposiciones para docente de secundaria, pero voy a ser totalmente sincera ahora ya que empecé a hacerlo y es que creo que no me voy a presentar a ningunas oposiciones más. Me costó muchísimo obtener la plaza que tenía en Cataluña. Me dejé la piel, el alma y la sangre estudiando. Me costó sudor y lágrimas aprobar esas oposiciones con muy buena nota. Ahora ya no me apetece realizar ese esfuerzo otra vez. Me siento entre fracasada y estúpida por haber renunciado a algo que me ha costado tanto conseguir, pero también es cierto que lo hice por amor y ya dicen que por amor se hacen muchas locuras. Yo por Agnes soy capaz de hacer cualquier cosa. Incluso le daría mi vida si así consiguiese que ella viviese más años, aunque no sé si tiene sentido vivir si una de las dos falta. Lo nuestro es mucho más fuerte que cualquier sentimiento o razón y es lo fuerte que es nuestro amor lo que realmente me hace sentir que no me equivoqué. Si no hubiese renunciado a mi plaza, no habría podido venir a Galicia para estar con Agnes y eso se traduce en que, si no hubiese renunciado a mi plaza, jamás le habría devuelto la felicidad a Agnes. Es verdad que ella enseguida comenzó a ser feliz en cuanto volvió a Galicia, pero yo creo que, con el paso de los meses, habría empezado a afectarle muchísimo que no estuviésemos juntas. Ella misma me ha dicho varias veces que, aunque Lúa estuviese viva, igualmente habría acabado volviendo conmigo. Yo creo que habría ocurrido eso porque el hecho de volver a Galicia es algo tan grande para ella que, al principio, la colmaba de felicidad con tanta intensidad que no era capaz de sentir otras cosas; pero el paso del tiempo habría ido atenuando la intensidad de esa felicidad y entonces se le habrían adentrado en el alma otros sentimientos que le habrían hecho descubrir que no podía vivir sin mí. Puede que esté equivocada, pero yo sé que no lo estoy, que podemos vivir separadas durante un tiempo, pero no para siempre. Es como si nuestro propio cuerpo notase la ausencia de la otra y empezase a protestar para que le devolvamos lo que le falta si no estamos juntas. Es algo que no responde a ninguna ley ni explicación.
Ahora, escribiendo en mi diario, me doy cuenta de que las cosas no son tan graves. Es cierto que me he quedado sin un trabajo fijo y que ahora seguramente iré vagando de un lado para otro hasta encontrar un trabajo estable, pero tengo que confesar también que llevo dándole vueltas a una idea que quiero empezar a llevar a cabo. Hasta que hable con Agnes, no contaré aquí de qué idea se trata, pero tal vez nunca más me dé la gana de trabajar como profesora de biología. Quiero aprovechar mis conocimientos para llevar a cabo un proyecto que hace mucho tiempo que llevo soñando realizar y siento que aquí en Ourense es posible. Además, quizás a Agnes también le haga tanta ilusión como a mí. Sé que ella quiere ser funcionaria para asegurarse el trabajo y la economía, pero, sinceramente, no la veo nada por la labor de estudiar. Le cuesta muchísimo ponerse a estudiar y me parece que ni ganas tiene de volver a presentarse, pero no se lo dice a nadie, ni siquiera a sí misma. De todos modos, yo no soy nadie para obligarla a que diga la verdad. Es más, ahora que van a salir oposiciones autonómicas en Galicia, puede que la motive más estudiar, pero yo tengo la sensación de que las oposiciones son una sombra en su vida que no le permite ser feliz del todo. No entiendo por qué le cuesta tanto ponerse a estudiar y por qué le resulta tan difícil comprender lo que lee, si ella es muy inteligente. Lo que le ocurre es que tiene enfocada su energía en miles de cosas menos en las oposiciones. Ahora ha empezado a formar parte de dos grupos musicales. Por un lado, ensaya mucho con Iauga, el grupo que han formado las mujeres de las pandeiradas, y, por otra parte, está participando en un grupo que ha comenzado hace poco a hacer música. Me dice que se lo pasa muy bien con ellos, que se ríe mucho, que el tiempo vuela cuando ensayan y que están preparando un repertorio de villancicos, que aquí se llaman Panxoliñas, para tocarlos el día 24 por la tarde. Ese día, habrá venido ya mi hermana, que vendrá a Galicia para pasar las Navidades con nosotras, y por la noche iremos a la aldeíña. Me apetece muchísimo que Casandra conozca bien la aldea de Agnes. Estuvo este año, pero fue todo muy efímero y casi no se acuerda de cómo era el rincón donde Agnes nació. Me acuerdo de esa mañana de mayo en la que pensábamos que Agnes se atrevería a acercarse a su casa y saludar a su madre, pero no pudo, no pudo hacerlo porque eso le parecía un mundo. Recuerdo perfectamente la imagen de Agnes paralizada en la primera calle de su aldea, mirando hacia las casas, con los ojos llenos de lágrimas. Me acuerdo de que la dejé sola para que ella misma se reencontrase con la parte de su ser que quedaba en ese lugar, pero no dejé de observarla en ningún momento. Me acuerdo como si fuese ayer de que se presionaba las manos a sí misma, intentando darse aliento, y de cómo después se volvió hacia nosotras y corrió hacia el coche del chico que en aquel entonces era la pareja de mi hermana con los ojos más inundados de lágrimas que antes. Recuerdo que la abracé y de que no dejaba de decirme: “non podo, non podo, non podo”. Por mucho que la animásemos entre todos, no había manera de convencerla de que lo hiciese. Y nos marchamos de allí sintiendo que Agnes estaba empezando a deshacerse. Yo no sabía qué decirle. Era consciente de que sobre todo se sentía mal porque no había sido capaz de vencer sus miedos... Y cuánto ha llovido desde entonces (literalmente, pues aquí en Galicia no deja de llover, ni salir a correr puedo). Agnes fue incapaz de llegar hasta su casa porque en aquel entonces desconocía que su madre había sufrido tanto por lo que hizo. En aquel entonces, Agnes todavía creía que su madre había querido deshacerse de ella y que nunca se había arrepentido de cómo se había comportado con ella. Si Agnes hubiese conocido la verdad en ese momento, no le habría costado nada volver a su casa y reencontrarse con su madre. Hace siete meses de ese momento. Si en esa mañana me hubiesen dicho que meses después Agnes y yo estaríamos viviendo en Ourense, no me lo habría creído ni harta de vino, sinceramente, pero no por Agnes, sino por mí. Cómo pueden cambiar las cosas de repente sin que ni siquiera lo preveamos. Tanto pensar en algo, tanto acobardarnos ante una posibilidad que puede cambiar toda nuestra vida, y resulta que en un momento podemos derrumbar todo aquello en lo que basábamos nuestra existencia.
Tengo que hablar con Agnes. No puedo seguir alargando el momento de decirle la verdad. Hoy no he ido todavía a la cafetería (suelo ir todas las mañanas para estar con ella, aunque no me pueda atender todo el tiempo). No he ido porque necesito recuperar la seguridad que me falta para mirarla a los ojos. Es increíble cómo de repente todo eso que ocultamos se hace fuerte y nos impide actuar como llevamos haciéndolo durante semanas o incluso meses.
Mas es que me da tanto miedo decepcionar a Agnes... La veo tan feliz, tan increíblemente reconciliada consigo misma que me da miedo resquebrajar su bienestar. Es muy curioso el modo como ahora vive las cosas. Es feliz, se percibe mucho brillo en su mirada, pero también está increíblemente sensible. Cualquier canción u hecho puede hacerle llorar. En la aldea, enseguida se emociona por cualquier cosa. Ella piensa que no me di cuenta de que, al bajar del coche de su tío Damián, se le llenaron los ojos de lágrimas. Empezó a caminar más rápido para llegar antes a la casa de su madre y yo sé que se alejó de nosotros porque no quería que nos diésemos cuenta de que estaba a punto de romper a llorar. Entiendo que se emocionase al llegar al aldea. A mí también me produjo un efecto muy fuerte en el alma aspirar el intenso olor a lumbre que vagaba por todas las calles de la aldea justo en ese momento en el que el crepúsculo ya estaba durmiéndose entre los brazos de la noche. Qué silencio tan profundo, qué oscuridad tan íntima y qué frío más sinuoso nos dieron la bienvenida... Y, al entrar en la casa de Anxiños, enseguida nos recibió el calor de la lareira y sobre todo el de Anxiños, quien abrazó a su hija como si hiciese años que no la viese y, a la vez, con una serenidad tan honda que me hizo emocionarme a mí también. En ese momento, extrañamente, me di verdadera cuenta de cuánto se querían Agnes y su madre, pese a todo lo que ha ocurrido entre ambas. Y eso también me hace sentir una envidia muy rara. No envidio a Agnes porque eso es impensable, pero, cuando la veo abrazar a su madre, cuando las veo hablar con tanta complicidad o cocinar con tanta armonía, pienso que a mí también me gustaría recuperar a mi madre y poder tener con ella una relación tan bonita. Además, Anxos es una mujer maravillosa. No sólo aceptó la vida de Agnes sin poner ninguna objeción, sino que, además, me quiere muchísimo, me trata como si me conociese desde siempre y es que es cierto que entre ella y yo hay algo muy bonito, como si de verdad nos hubiésemos conocido en otra vida, pero ninguna de las dos se atreve a sacar ese tema. Me ha dicho Anxos muchas veces que le hace muy feliz que esté con Agnes, que ella quería mucho a Lúa, pero que a mí también me había cogido mucho cariño y que me quiere como a una hija. Extrañamente, Iria, la madre de Lúa, también me trata con muchísimo cariño y me acoge siempre que vamos a la aldea. Nunca me ha dicho una palabra dolorosa, nunca me ha dedicado una mirada fría, nunca. Me ha tratado siempre con un respeto y una cercanía que creo que no me merezco. Yo no traté así a su hija.
Me impresiona que todo sea tan sencillo en la aldea. El sábado, le comenté a Anxos que no tenía muy claro cómo podría trabajar en Ourense y ella me dijo que no me agobiase, que ahora pensase en acomodarme bien en la vida que tenemos y luego ya irían llegando las cosas, que siempre se salía de todo y que nunca tenía que perder la esperanza. Me dijo que tenía que habituarme a esta nueva vida en la que no me esperaba vivir tan pronto y que lo último que tenía que hacer era exigirme tanto. Si no podía trabajar en Ourense, no pasaba absolutamente nada. Agnes también me dice eso siempre que le comunico que me siento culpable por no traer nada de dinero a casa, pero es verdad que podemos vivir perfectamente con el sueldo de Agnes, al menos por el momento. Además, ella me ha dicho muchas veces que el dinero que ella gana no es suyo, sino de las dos, que no piense en que es sólo suyo porque lo gane ella, que nunca se me ocurra pensar que algo es sólo de ella; pero a mí eso me sabe tan mal y me da tanta vergüenza... Es verdad que, durante muchos meses, yo fui la que trabajó y, allí en Barcelona, todo era mucho más caro, teníamos que pagar alquiler y, durante esos meses, fuimos un poco agobiadas. Hasta que Agnes empezó a trabajar, no pudimos sentir que vivíamos desahogadamente, pero jamás se me ocurrió meterle prisa a Agnes para que buscase trabajo ni nada, jamás. Bastante tenía ella con enfrentarse a su enfermedad, que durante el primer año que vivimos juntas en aquel piso estuvo muy malita y le costó mucho superar todo lo que le ocurría; pero ya todo eso queda muy lejos y me parece precioso que podamos recordarlo con tanta satisfacción. Cuántas cosas hemos superado Agnes y yo. Es una estupidez que piense que Agnes y yo no podremos con esto, con la pérdida de mi condición de funcionaria. Además, Agnes me demuestra tanto que me quiere... Es tan cariñosa conmigo, tan comprensiva, tan dulce...
Lo que está claro es que la vida es una caja de bombones y nunca sabes cómo va a saber el siguiente que te comerás.
Volveré a escribir cuando haya hablado con Agnes. Sé que lo entenderá y que me apoyará. También sé que encontrará rápidamente una solución que me pueda satisfacer, que me haga feliz. Echo de menos trabajar y hacer más cosas en mi vida. Por cierto, cada vez me sale mejor conducir, aunque tengo que confesar que soy un verdadero desastre y todo el tiempo confundo los pedales del coche. Suerte que Damián tiene muchísima paciencia conmigo. Agnes no se atreve a venir con nosotros en el coche. Dice que se subirá conmigo cuando se me dé mejor conducir, pero yo creo que la verdadera razón que le impide ser testigo de cómo aprendo es que sabe que su presencia me pondrá mucho más nerviosa porque lo querré hacer mejor delante de ella. Es mejor que de momento no venga. No quiero que sea testigo de lo inmensamente torpe e ignorante que soy.
Y aquí lo dejo por hoy.

domingo, 16 de diciembre de 2018

DIARIO DE AGNES: VENRES, 14 DE DECEMBRO DE 2018

Venres, 14 de decembro de 2018

Estou escribindo ao carón da lareira, que está acesa, malia que aínda non vaia tanto frío como para acendela, pero na miña casa fai moito frío, máis ca na rúa, porque as paredes son de pedra e amoréase eiquí dentro moi doadamente o frío da mañá, que as mañás da aldeíña son húmidas e frías. O Miño dannos a súa humidade para arrefriar o ar da noite e amence todo cheo de orballo e de bágoas que o sol desfai. Que nítidas e bonitas son as mañás eiquí na aldea e que fermosas son as silandeiras e antergas noites que aínda se expresan coa voz coa que falaron sempre. Hai unha respiración antiga no ar que nos fala a quen sempre comprendemos a lingua da terra. Hai na noite rumores que só podemos ouvir quenes somos de eiquí de verdade, quen seguimos amando á terra malia pasarmos lonxe dela moito tempo, arrincados dos seus brazos maternais e lonxe do seu agarimo, tan único e entrañábel. Preferín non acender ningunha luz agora para que só o lume alumee este momento. Non quero máis luz que a luz que me dá a miña terra, o amor que sinto latexar no meu peito e a ilusión que me enche toda cando estou eiquí, recuperando os recendos que cheiraba cando era cativa, recuperando as horas que me impediron vivir eiquí, no meu fogar. Síntome coma se de verdade voltase a eses anos. Ren mudou, ren, nin tan sequera a voz da xente e a maneira de ser dos que aínda viven eiquí. Hai algo que fica detido no ar e na terra, que aínda queda na iauga, que non marchou e sei que nunca se irá. Nunca sentín, en ningures, que unha terra tivese tanta personalidade como a nosa. Ningunha terra ten na súa beleza e no seu xeito de ser tantos sentimentos. A terra fala, pode falar, e somos nós quenes podemos entendela. E non fai falla sermos moi intelixentes para entender a lingua da terra. Ista lingua non está feita de verbas, senón de sentimentos e de sensacións que voan polo ar e chegan ao teu corazón, entran nel e fican latexando cos teus propios sentimentos e as túas propias emocións, mesturándose cos teus recordos, facendo que nazan en ti novas lembranzas e mudando o que sentiches ata entón. Son cousas que non se poden explicar, igual que tampouco se pode explicar como é posíbel que eu chore cada vez que volto á aldeíña. Sei que só a miña nai é quen de ver as tímidas bágoas que me enchen os ollos cada vez que baixo do coche do meu tío Damián e camiño polas rúas de pedra da nosa aldea, cada vez que baixo do coche e arrecendo o ar, enchoupándome da esencia dos aromas dos campos, das lonxanas montañas. E, dende que o outono se fixo moito máis forte, agora vaga pola aldea ese arrecendo a lume que tantas lembranzas esperta en min. Hoxe, cando baixei do coche, outra vez, e puiden cheirar ese recendo tan antergo, automaticamente os meus ollos enchéronse de bágoas. Camiñando pola aldea cara á casa da miña nai, notei que esa emoción latexaba cada vez con máis forza e fíxose insoportábel cando entrei na casa da miña nai e me reencontrei co aroma e a calor da lareira, cando a miña nai saíu a nos recibir e me abrazou con tanto agarimo. Boteime a chorar axiña sen poder evitalo. Nese momento pensaba en moitas cousas e, namentres eu tamén a abrazaba, lembrei de canto a botara en falla, de cantas ganas tiña de vela. Hai polo menos dúas semanas que non nos viamos e eu devecía por estar con ela de novo na aldeíña, recuperando o tempo que nos arrincaron. Tamén é certo que estou moi sensíbel, que esta semana estou animicamente máis fráxil e todo me afecta máis. Non sei se será só por motivos naturais, pero esta semana chorei con moita facilidade ao lembrar a Lúa. A morte de Lúa, moitísimas veces, faime pensar en canto me doe que a vida non sexa infinda, en canto me doe saber que algún día eu desaparecerei, que desaparecerán tamén os seres que quero: a miña nai, Artemisa... Non quero que iso ocorra. Non quero, non quero. Non é xusto que a xente que queremos marche e que non a poidamos volver ver máis. Non é xusto que a nosa vida remate sen que o poidamos evitar. Hai dous días, dicíalle a Artemisa que non é xusto que unha persoa que medrou co seu carácter, que sentiu e pensou marche sen deixar pegada da súa ialma. Si quedan pegadas dos que se foron nas obras que puideron crear, pero hai moita xente que viviu en silencio e cuxa voz segue en silencio despois de morrer. E penso que iso non é xusto. Non é xusto que nos esforcemos tanto por sermos nós mesmos e despois todo quede en ren, que todo iso se esvaeza como se esvaece a néboa na mañá, baixo as raiolas do sol. Non sei por que agora sobre todo penso en todo isto, pero seica voltar á fin á miña terra despois de tantos anos devecendo por volver fixo que espertasen en min estes pensamentos. Penso que perdín a meirande parte da miña vida polo camiño e que xa non a poderei recuperar. Artemisa dime que non pense no que perdín, senón no que teño e no que aínda nos resta por vivir. Ten razón. Temos que mirar cara ao futuro, para diante, non para atrás, pero tamén me doe que todos eses anos se perdesen na nada e que xa ninguén mos poida devolver xamais. E dóeme a morte, a existencia da morte, e iso dóeme tanto que moitas veces non son quen de gozar das cousas porque teño a continua sensación de que todo pode rematar nun intre e non o atopo xusto. Non coido que sexa xusto. Non sei como logran os que o conseguen vivir intensamente baseando o seu vivir precisamente nesa certeza, na de que todo pasará. A min cústame moito.

Mais non quero falar só de cousas tan tristes. Quero contar moitas cousas. Sei que vou botar moito tempo escribindo, pero precísoo facer agora que me sinto tan tranquila, agora que sinto e sei que non hai présa xa por nada. Son máis das sete da tarde, xa veu a anoitecida e todo está en silencio. Artemisa está practicando co coche co meu tío Damián e a miña nai está con Iria. Estou soa na casa da miña nai. Aínda que a chame eisí, para min é a miña casa e moitas veces mo di a miña nai, que esta foi e será sempre a miña casa; pero agora teño outro fogar e, cando digo “a miña casa”, tamén vén á miña mente a casa na que vivo con Artemisa, a que foi de Lúa. Non sei cantas veces Iria me agradeceu que Artemisa e máis eu vivamos na casa que foi de Lúa. Dime que vivindo nós eilí é unha maneira de manter vivo o seu recordo e a súa ialma. E canta razón ten... Eu síntome máis preto dela vivindo eilí. Todo o que toco ou vexo ten a súa enerxía e é un xeito de sentir que non se foi do todo. E que enerxía máis fermosa tiña Lúa (e ten, para min aínda esa enerxía está viva). Tiña unha enerxía moi brilante que podía alumear calquera sombra e notábase sobre todo cando tocabamos música xuntas, cando ría, cando falaba con calquera persoa coma se a coñecese de toda a vida. Lúa era unha desas persoas que non podían caer mal, a quen todo o mundo quería axiña. Non custaba nada collerlle agarimo. O seu xeito de tratar aos demais namoraba a calquera e nunca falou mal de ninguén, nin tan sequera de Artemisa cando ela lle amosaba tan abertamente que non quería nin vela. Mais todo iso agora queda xa tan lonxe... Parece que ela viva tamén na escuridade e nos silencios. Non cala a súa lembranza e iso, aínda que tamén sexa doloroso, paréceme fermoso.

Antes de poñerme a contar a fin de semana que vivimos na casa de Casandra, falarei da miña rutina. Estou vivindo moitas cousas ao mesmo tempo. Asemade que estudo de cando en vez, traballo moito e tamén xa comecei cos ensaios nos grupos de música nos que estou a participar. Por unha banda, estou coas mulleres das pandeiradas, que, por certo, nos chamamos Iauga. Chamámonos eisí porque somos todas de Ourense, o nome de Ourense vén de Auria, que, ao contrario do que pensa case tódolo mundo, non significa ouro, senón auga. Os celtas puxéronlle ese nome polas Burgas, polas fontes termais que ten. Eisí pois, chamámonos Iauga porque Ourense é tamén iauga, iauga é a música, que vai fluíndo pola ialma, e a música tamén é libre coma a iauga. Por outra banda, comecei esta semana a ensaiar con ese grupo do que me falou Elisa, que están empezando no mundo da música e están moi ilusionados. Son máis novos ca min, agás do gaiteiro, que ten dous anos máis ca min. Pásoo moi ben con eles, pero moitísimo. Teñen un espírito moi novo e cheo de enerxía que me fai rir con nada. A música que facemos é unha mestura das cancións de sempre e de cantigas novas que xorden de súpeto, eisí, sen agardalo. Ao principio, custoume moitísimo coller confianza e ceibar a miña voz e a miña maneira de tocar, pero, devagariño, eles foron conseguindo que lles collese confianza e que deixase a timidez atrás. Xa nos vimos dúas veces esta semana e hei de recoñecer que os ensaios rematan moi tarde, case contra as dez da noite, porque comezamos as sete e o tempo voa cando nos poñemos a facer música. Estamos preparando un repertorio de panxoliñas que tocaremos nunha festa de Ourense o día 24. Despois diso, Artemisa e máis eu (e Casandra, se ao final vén a Galicia) iremos á aldeíña e celebraremos eilí a Noiteboa (que será moi divertido) e tamén o día de Nadal. Aínda que nin Artemisa nin eu creamos nesas cousas, eu teño moitísimas ganas de vivir eses momentos na miña aldea e sobre todo despois de tanto tempo lonxe desas tradicións tan antergas. Teño moitísimas ganas de tocar as cantigas de sempre, de cear todo o que nos pete e de beber, sinceramente, ao carón da lareira, namentres falamos e contamos historias, contamos o que sempre soubemos. E morro de ganas de que Artemisa coñeza como se celebra eiquí o Nadal. Ademais, darémonos agasallos e vai ser todo moi bonito.

Tamén é certo que traballo moito, máis do que me correspondería, iso si é certo. Moitas tardes, chego a casa sentíndome verdadeiramente esgotada, pero eu sei que isto será temporal, se é que consigo aprobar as oposicións, que eu coido que non, pero porque non teño moito tempo para estudar e, sinceramente, agora me apetece máis adicarme a outras cousas coma a música. Tamén quero estar coa miña Artemisiña, que nos vemos menos que cando viviamos en Barcelona... Sorte teño eu de que ela poida vir verme ao meu traballo e estar comigo o tempo que queira. Tamén ela está facendo todo o posíbel para xestionar o traslado. Dese tema non quero falar porque me dá moito medo. Ela dime que non están as cousas tan fáciles e que non vai ser doado que lle dean unha praza eiquí. Eu iso non o entendo e, por moito que ela tente explicarmo, sigo sen o entender e ademais desanímame que as cousas non sexan tan doadas coma ela e máis eu pensabamos, pero non perdo a esperanza. Ela pediu unha excedencia de catro meses e, cando se cumpra este período, non sabemos o que vai pasar porque non vai nada rápido isto e non o entendo. Eu pensaba que sería máis doado. Tamén teño a sensación de que Artemisa me agocha cousas. Esta semana, antes de ir durmir, que é cando de verdade podemos falar (aínda que eu durmo axiña), preguntoume cousas moi estrañas do tipo: que ocorrería se non lle desen unha praza, se tivese que voltar á súa... Eu díxenlle que nunca marcharía de Galicia, que iso si o teño clarísimo, pero que, se ela cría que só estando eilí uns meses despois podería obter outra praza, pois pensaríao, pero non, non o podo nin pensar. Eu non quero vivir outra vez lonxe de eiquí e sinceramente sinto verdadeiro medo cando me imaxino lonxe de Ourense, de novo eilí nesa cidade que non me acolleu nunca, traballando de calquera cousa e non, non podo. É certo que eiquí traballo moitísimo e que o meu xornal non chega nin aos mil euros, pero teño folgos e téñoos porque estou en Ourense. Teño folgos para saír pola mañá ás cinco e media da madrugada aínda que chova, vaia frío, néboa ou xee... que esta semana tivemos de todo: xeadas, choiva, néboa e frío; pero nada diso me importa, nada, porque sinto que estou no lugar no que teño que estar. Ás veces, sinto que devezo por saír correndo da cafetería e protexerme nos brazos de Artemisa e permanecer lonxe do traballo ata que de verdade teña ganas de poñerme a traballar outra vez, pero entón escoito falar á xente que me rodea, escoito o meu acento, escoito ás veces a miña lingua e daquela sinto que todo ten sentidiño, que todo paga a pena.

E estar en contacto coa música dáme unha vida que ninguén pode imaxinar. Sentir que berra en min un espírito inesgotábel que me pide que cante, que repenique na pandeireta e que cree novas cancións faime sentir viva. Sinto que son outra persoa cando me entrego á música, aínda que pode que non sexa outra persoa, senón eu mesma. Cecais isa sexa a miña maneira de ser, a miña verdadeira maneira de ser, igual que son eu cando estou con Artemisa ou coa miña nai, coa xente da aldea... Agora me sinto moito máis conectada comigo mesma que nunca e coido que iso é o máis importante da vida, sentirnos conectados con nós mesmos. É moi doloroso e perigoso sentir que non sabemos quenes somos, non sabermos onde está a nosa ialma nin como somos. Se non sabemos describirnos... algo falla... aínda que eu tampouco podería describir con exactitude como son eu. Pódenme describir mellor as persoas que me coñecen ben, que son moi pouquiñas, aínda que eiquí en Ourense cada vez son máis, iso si é certo, pero porque podo amosarme tal como son sen medo, sen inseguridades. E seica só abonde con amosar unha pequena parte do que somos, a través dun sorriso ou dunha verba amábel.

Antes, cando vivía en Cataluña, a única persoa que de verdade me coñecía era Artemisa. Nin as mulleres do templo, nin as amigas coas que quedabamos e nin tan sequera Casandra sabían quen era eu. Só pensaban que era moi tímida, que sempre andaba tristeiriña e que con nada me abafaba, que axiña quería voltar á miña casa. Os que foron os meus compañeiros de traballo só sabían de min que era galega e pensaban que era inaccesíbel, que falar comigo era algo imposíbel, que só ía eilí para facer o meu traballo e xa está, que non quería falar con ninguén. Mais algunhas persoas si descubriron que eu podía manter conversacións moi interesantes con quen se atrevese a esforzarse por falar un pouco comigo. Hai quen o intentou e que conseguiu que lle dixese algo máis que o meu nome e de onde era; pero esas persoas desapareceron e sei que nunca máis volverei velas. A min sempre me custou moitísimo, dun xeito horríbel, falar cos demais. O simple feito de imaxinar que tiña que falar con alguén que non coñecía bloqueábame e facía que fose totalmente incapaz de achegarme a esa persoa. Agora, en cambio, non me custa falar coa xente, ao contrario, sáeme axiña falar e sorrir, preguntar e responder. Moitas persoas se achegaron a min preguntándome onde está tal rúa ou como se vai ás Burgas ou á catedral. Camiñando por Ourense, moitas persoas me preguntaron precisamente a min como poden chegar a unha rúa ou lugar, precisamente a min, cando sempre ocorreu ao revés, ocorreu que a xente fuxía de min crendo que non podían confiar en min. Que mudou para que agora iso sexa distinto?

Quero falar da fin de semana que vivimos na casa de Casandra. Foi máis que unha fin de semana. Foron case catro días enteiros. Chegamos o mércores pola noite e marchamos o domingo pola mañá. Artemisa botouse a chorar cando viu á súa irmá e estivo a piques de chorar tamén cando marchamos o domingo. Dicía que lle daba moita mágoa separarse da súa irmá.

Antes de seguir, teño que contar que, o mércores 5 pola mañá, me chamou Casandra e díxome que ela si quería que fose á súa casa, que estaba moi trabucada se pensaba que non me quería ver. Sei que Artemisa falou con ela e díxolle que eu estaba moi decepcionada con ela, que pensaba que sobraría na súa casa... pero agora todo iso parece quedar no esquecemento. Todo foi moito mellor do que agardaba, a verdade. Casandra comportouse moi ben connosco, sobre todo coa súa irmá, xaora, pero comigo tamén. Ao principio, cando nos veu recoller ao aeroporto, non sabiamos como mirarnos despois de manter esa conversación tan estraña pola mañá, pero ao final eu achegueime a Casandra e deille unha aperta tímida e agarimosa que ela intensificou e todo quedou atrás.

Fixemos moitas cousas eses días. Eu recoñezo que estaba moi tranquila. Si botaba en falla a miña terra e tamén á miña nai, pero estiven mellor do que pensaba porque sabía que ía voltar a Galicia, sabía que podía voltar, que existía un día no que regresaría. Tamén é certo que botaba en falla á miña nai, pero eses días non iría á aldeíña porque precisamente facían a matanza do porco e non quería estar nese evento que tan arrepiante me parece, por moita tradición que sexa da miña terra. Conteilles a Casandra e a Artemisa que, cando era cativa, fuxía da aldeíña e ía moi lonxe, moi lonxe, e agochábame entre as árbores, nas montañas. Non quería ouvir os estarrecedores berros que botaba o pobriño animal. Non entendía por que tiñan que matalo, por que facían algo tan cruel. Logo, evidentemente, nin comía da súa carne nin nada. Nese sentido, a miña nai sempre me entendeu porque sempre viu como trataba aos animais e como os animais me trataban a min. Sempre foi testemuña do inmenso agarimo que existiu entre eles e máis eu. Por iso nunca me cuestionou ren.

O xoves fomos á feira medieval de Vic e estivemos todo o día eilí. Ía frío e, por primeira vez dende que marchei de Cataluña, si lle daba importancia ao frío porque era un frío húmido que se metía nos osos e que ao final acabou tirándome toda a calor do meu corpo. Non obstante, a xente dicía que fixera un día moi bo, que non ía tanto frío como outros días. Eu paseino ben, é certo, pero había moita xente e si teño que recoñecer que me abafei moitísimo. Había tempo que non estaba nun lugar no que houbese tanta xente. Mesmo me estrañou ver tanta xente no aeroporto de Barcelona. Ourense non é precisamente unha cidade pequerrechiña, pero non ten nada a ver cos lugares de Cataluña, tan grandes e cheos de balbordo. No aeroporto de Vigo, eu síntome coma se estivese nunha estación de tren e case non penso que vou coller un avión; pero, no de Barcelona, todo paréceme tan grande que gaño moitísimo medo e sinto moitos nervios cando recordo que vou coller un avión.

Os demais días foron moi tranquilos, pero non polos lugares nos que estivemos, senón porque non tivemos présa por facer nada. Fomos a Barcelona, mesmo á cidade na que viviamos... e sentín cousas moi estrañas ao estar neses sitios. Son sentimentos que non me gustaban do todo. Sorte que agora todo iso queda moi lonxe...

Agora terei que deixar de escribir porque a miña nai e máis eu faremos a cea. Que contenta estou de estar eiquí na aldeíña. Artemisa tamén parece sentirse moi a gusto eiquí e iso faime tan feliz...






Viernes, 14 de diciembre de 2018
Estoy escribiendo cabe la lumbre, que está encendida, a pesar de que todavía no haga mucho frío como para encenderla, pero en mi casa hace mucho frío, más que en la calle, porque las paredes son de piedra y se acumula aquí dentro muy fácilmente el frío de la mañana, que las mañanas de la aldeíña son húmedas y frías. El Miño nos da su humedad para enfriar el aire de la noche y amanece todo lleno de orvallo y de lágrimas que el sol deshace. Qué nítidas y bonitas son las mañanas aquí en la aldea y qué hermosas son las silentes y ancestrales noches que aún se expresan con la voz con la que hablaron siempre. Hay una respiración antigua en el aire que nos habla a quienes siempre comprendimos la lengua de la tierra. Hay en la noche rumores que sólo podemos oír quienes somos de aquí de verdad, quienes seguimos amando a la tierra pese a haber pasado lejos de ella mucho tiempo, arrancados de sus brazos maternales y lejos de su cariño, tan único y entrañable. He preferido no encender ninguna luz ahora para que sólo el fuego alumbre este momento. No quiero más luz que la luz que me da mi tierra, el amor que siento latir en mi pecho y la ilusión que me llena toda cuando estoy aquí, recuperando los aromas que respiraba cuando era niña, recuperando las horas que me impidieron vivir aquí, en mi hogar. Me siento como si de verdad hubiese vuelto a esos años. Nada ha cambiado, nada, ni tan siquiera la voz de la gente y la manera de ser de los que aún viven aquí. Hay algo que permanece detenido en el aire y en la tierra, que aún queda en el agua, que no se ha marchado y sé que nunca se irá. Nunca he sentido, en ninguna parte, que una tierra tuviese tanta personalidad como la nuestra. Ninguna tierra tiene en su belleza y en su modo de ser tantos sentimientos. La tierra habla, puede hablar, y somos nosotros quienes podemos entenderla. Y no hace falta ser muy inteligentes para entender la lengua de la tierra. Esta lengua no está hecha de palabras, sino de sentimientos y de sensaciones que vuelan por el aire y llegan a tu corazón, entran en él y se quedan latiendo con tus propios sentimientos y tus emociones, mezclándose con tus recuerdos, haciendo que nazcan en ti nuevos recuerdos y cambiando lo que sentías hasta entonces. Son cosas que no se pueden explicar, igual que tampoco se puede explicar cómo es posible que yo llore cada vez que vuelvo a la aldeíña. Sé que sólo mi madre es capaz de ver las tímidas lágrimas que me llenan los ojos cada vez que bajo del coche de mi tío Damián y camino por las calles de piedra de nuestra aldea, cada vez que bajo del coche y aspiro el aire, empapándome de la esencia de los aromas de los campos, de las lejanas montañas. Y, desde que el otoño se hizo mucho más fuerte, ahora vaga por la aldea ese aroma a lumbre que tantos recuerdos despierta en mí. Hoy, cuando bajé del coche, otra vez, y pude aspirar ese olor tan ancestral, automáticamente los ojos se me llenaron de lágrimas. Caminando por la aldea hacia la casa de mi madre, noté que esa emoción latía cada vez con más fuerza y se hizo insoportable cuando entré en la casa de mi madre y me reencontré con el aroma y el calor de la lumbre, cuando mi madre salió a recibirnos y me abrazó con tanto cariño. Me eché a llorar enseguida sin poder evitarlo. En ese momento pensaba en muchas cosas y, mientras yo también la abrazaba, me acordé de cuánto la había echado en falta, de cuántas ganas tenía de verla. Hace por lo menos dos semanas que no nos veíamos y yo ansiaba estar con ella de nuevo en la aldeíña, recuperando el tiempo que nos arrancaron. También es cierto que estoy muy sensible, que esta semana estoy anímicamente más frágil y todo me afecta más. No sé si será sólo por motivos naturales, pero esta semana he llorado con mucha facilidad al recordar a Lúa. La muerte de Lúa, muchísimas veces, me hace pensar en cuánto me duele que la vida no sea infinita, en cuánto me duele saber que algún día yo desapareceré, que desaparecerán también los seres que quiero: mi madre, Artemisa... No quiero que eso ocurra. No quiero, no quiero. No es justo que la gente que queremos se marche y no podamos volver a verla nunca más. No es justo que nuestra vida acabe sin que podamos evitarlo. Hace dos días, le decía a Artemisa que no es justo que una persona que creció con su carácter, que sintió y pensó se marche sin dejar huella de su alma. Sí quedan huellas de los que se fueron en las obras que pudieron crear, pero hay mucha gente que vivió en silencio y cuya voz sigue en silencio después de morir. Y pienso que eso no es justo. No es justo que nos esforcemos tanto por ser nosotros mismos y después todo quede en nada, que todo eso se desvanezca como se desvanece la niebla en la mañana, bajo los rayos del sol. No sé por qué ahora sobre todo pienso en todo esto, pero tal vez volver al fin a mi tierra después de tantos años ansiando volver hizo que despertasen en mí estos pensamientos. Pienso que he perdido la mayor parte de mi vida por el camino y que ya no podré recuperarla. Artemisa me dice que no piense en lo que perdí, sino en lo que tengo y en lo que aún nos falta por vivir. Tiene razón. Tenemos que mirar hacia el futuro, para adelante, no para atrás, pero también me duele que todos esos años se perdiesen en la nada y que ya nadie pueda devolvérmelos jamás. Y me duele la muerte, la existencia de la muerte, y eso me duele tanto que muchas veces no soy capaz de disfrutar de las cosas porque tengo la continua sensación de que todo puede acabar en un instante y no lo encuentro justo. No creo que sea justo. No sé cómo logran los que lo consiguen vivir intensamente basando su vivir precisamente en esa certeza, en la de que todo pasará. A mí me cuesta mucho.
Mas no quiero hablar sólo de cosas tan tristes. Quiero contar muchas cosas. Sé que voy a estar mucho tiempo escribiendo, pero necesito hacerlo ahora que me siento tan tranquila, ahora que siento y sé que no hay prisa ya por nada. Son más de las siete de la tarde, ya ha venido la anochecida y todo está en silencio. Artemisa está practicando con el coche con mi tío Damián y mi madre está con Iria. Estoy sola en casa de mi madre. Aunque la llame así, para mí es mi casa y muchas veces me lo dice mi madre, que ésta fue y será siempre mi casa; pero ahora tengo otro hogar y, cuando digo “mi casa”, también viene a mi mente la casa en la que vivo con Artemisa, la que fue de Lúa. No sé cuántas veces Iria me ha agradecido que Artemisa y yo vivamos en la casa que fue de Lúa. Me dice que viviendo nosotras allí es una manera de mantener vivo su recuerdo y su alma. Y cuánta razón tiene... Yo me siento más cerca de ella viviendo allí. Todo lo que toco o veo tiene su energía y es un modo de sentir que no se ha ido del todo. Y qué energía más hermosa tenía Lúa (y tiene, para mí aún esa energía está viva). Tenía una energía muy brillante que podía iluminar cualquier sombra y se notaba sobre todo cuando tocábamos música juntas, cuando reía, cuando hablaba con cualquier persona como si la conociese de toda la vida. Lúa era una de esas personas que no podían caer mal, a quien todo el mundo quería enseguida. No costaba nada cogerle cariño. Su modo de tratar a los demás enamoraba a cualquiera y nunca habló mal de nadie, ni tan siquiera de Artemisa cuando ella le demostraba tan abiertamente que no quería ni verla. Mas todo eso ahora queda ya tan lejos... Parece que ella viva también en la oscuridad y en los silencios. No calla su recuerdo y eso, aunque también sea doloroso, me parece hermoso.
Antes de ponerme a contar el fin de semana que vivimos en la casa de Casandra, hablaré de mi rutina. Estoy viviendo muchas cosas al mismo tiempo. A la vez que estudio de vez en cuando, trabajo mucho y también ya he comenzado con los ensayos en los grupos de música en los que estoy participando. Por una parte, estoy con las mujeres de las pandeiradas, que, por cierto, nos llamamos Iauga. Nos llamamos así porque somos todas de Ourense, el nombre de Ourense viene de Auria, que, al contrario de lo que piensa casi todo el mundo, no significa oro, sino agua. Los celtas le pusieron ese nombre por las Burgas, por las fuentes termales que tiene. Así pues, nos llamamos Iauga porque Ourense es también agua, agua es la música, que va fluyendo por el alma, y la música también es libre como el agua. Por otra parte, he comenzado esta semana a ensayar con ese grupo del que me habló Elisa, que están empezando en el mundo de la música y están muy ilusionados. Son más jóvenes que yo, excepto el gaitero, que tiene dos años más que yo. Me lo paso muy bien con ellos, pero muchísimo. Tienen un espíritu muy joven y lleno de energía que me hace reír con nada. La música que hacemos es una mezcla de las canciones de siempre y cantigas nuevas que surgen de súbito, así, sin esperarlo. Al principio, me costó muchísimo coger confianza y liberar mi voz y mi manera de tocar, pero, poquiño a poco, ellos fueron consiguiendo que les cogiese confianza y que dejase la timidez atrás. Ya nos hemos visto dos veces esta semana y he de reconocer que los ensayos terminan muy tarde, casi hacia las diez de la noche, porque comenzamos a las siete y el tiempo vuela cuando nos ponemos a hacer música. Estamos preparando un repertorio de villancicos que tocaremos en una fiesta de Ourense el día 24. Después de eso, Artemisa y yo (y Casandra, si al final viene a Galicia) iremos a la aldeíña y celebraremos allí la Nochebuena (que será muy divertido) y también el día de Navidad. Aunque ni Artemisa ni yo creamos en esas cosas, yo tengo muchísimas ganas de vivir esos momentos en mi aldea y sobre todo después de tanto tiempo lejos de esas tradiciones tan ancestrales. Tengo muchísimas ganas de tocar las cantigas de siempre, de cenar todo lo que nos venga en gana y de beber, sinceramente, cabe la lumbre, mientras hablamos y contamos historias, contamos lo que siempre supimos. Y muero de ganas de que Artemisa conozca cómo se celebra aquí la Navidad. Además, nos daremos regalos y va a ser todo muy bonito.
También es cierto que trabajo mucho, más de lo que me correspondería, eso sí es cierto. Muchas tardes, llego a casa sintiéndome verdaderamente agotada, pero yo sé que esto será temporal, si es que consigo aprobar las oposiciones, que yo creo que no, pero porque no tengo mucho tiempo para estudiar y, sinceramente, ahora me apetece más dedicarme a otras cosas como a la música. También quiero estar con mi Artemisiña, que nos vemos menos que cuando vivíamos en Barcelona... Suerte tengo yo de que ella pueda venir a verme a mi trabajo y estar conmigo el tiempo que quiera. También ella está haciendo todo lo posible para gestionar el traslado. De ese tema no quiero hablar porque me da mucho miedo. Ella me dice que no están las cosas tan fáciles y que no va a ser sencillo que le den una plaza aquí. Yo eso no lo entiendo y, por mucho que ella intente explicármelo, sigo sin entenderlo y además me desanima que las cosas no sean tan fáciles como ella y yo pensábamos, pero no pierdo la esperanza. Ella pidió una excedencia de cuatro meses y, cuando se cumpla este período, no sabemos lo que va a pasar porque no va nada rápido esto y no lo entiendo. Yo pensaba que sería más sencillo. También tengo la sensación de que Artemisa me esconde cosas. Esta semana, antes de ir a dormir, que es cuando de verdad podemos hablar (aunque yo me duermo enseguida), me preguntó cosas muy extrañas del tipo: qué ocurriría si no le diesen una plaza, si tuviese que volver a la suya... Yo le dije que nunca me marcharía de Galicia, que eso sí lo tengo clarísimo, pero que, si ella creía que sólo estando allí unos meses después podría obtener otra plaza, pues lo pensaría, pero no, no puedo ni pensarlo. Yo no quiero vivir otra vez lejos de aquí y sinceramente siento verdadero miedo cuando me imagino lejos de Ourense, de nuevo allí en esa ciudad que no me acogió nunca, trabajando de cualquier cosa y no, no puedo. Es cierto que aquí trabajo muchísimo y que mi sueldo no llega ni a los mil euros, pero tengo ánimo y lo tengo porque estoy en Ourense. Tengo ánimo para salir por la mañana a las cinco y media de la madrugada aunque llueva, haga frío, niebla o hiele... que esta semana hemos tenido de todo: heladas, lluvia, niebla y frío; pero nada de eso me importa, nada, porque siento que estoy en el lugar en el que tengo que estar. A veces, siento que ansío salir corriendo de la cafetería y protegerme en los brazos de Artemisa y permanecer lejos del trabajo hasta que de verdad tenga ganas de ponerme a trabajar otra vez, pero entonces escucho hablar a la gente que me rodea, escucho mi acento, escucho a veces mi lengua y entonces siento que todo tiene sentidiño, que todo merece la pena.
Y estar en contacto con la música me da una vida que nadie puede imaginar. Sentir que grita en mí un espíritu inagotable que me pide que cante, que repercuta en la pandereta y que cree nuevas canciones me hace sentir viva. Siento que soy otra persona cuando me entrego a la música, aunque puede que no sea otra persona, sino yo misma. Quizás ésa sea mi manera de ser, mi verdadera manera de ser, igual que soy yo cuando estoy con Artemisa o con mi madre, con la gente de la aldea... Ahora me siento mucho más conectada conmigo misma que nunca y creo que eso es lo más importante de la vida, sentirnos conectados con nosotros mismos. Es muy doloroso y peligroso sentir que no sabemos quiénes somos, no saber dónde está nuestra alma ni cómo somos. Si no sabemos describirnos... algo falla... aunque yo tampoco podría describir con exactitud cómo soy yo. Pueden describirme mejor las personas que me conocen bien, que son muy poquiñas, aunque aquí en Ourense cada vez son más, eso sí es cierto, pero porque puedo mostrarme tal como soy sin miedo, sin inseguridades. Y tal vez sólo baste con mostrar una pequeña parte de lo que somos, a través de una sonrisa o de una palabra amable.
Antes, cuando vivía en Cataluña, la única persona que de verdad me conocía era Artemisa. Ni las mujeres del templo, ni las amigas con las que quedábamos y ni tan siquiera Casandra sabían quién era yo. Sólo pensaban que era muy tímida, que siempre andaba tristiña y que con nada me agobiaba, que enseguida quería volver a mi casa. Los que fueron mis compañeros de trabajo sólo sabían de mí que era gallega y pensaban que era inaccesible, que hablar conmigo era algo imposible, que sólo iba allí para hacer mi trabajo y ya está, que no quería hablar con nadie. Mas algunas personas sí descubrieron que yo podía mantener conversaciones muy interesantes con quien se atreviese a esforzarse por hablar un poco conmigo. Hay quien lo intentó y que consiguió que le dijese algo más que mi nombre y de dónde era; pero esas personas desaparecieron y sé que nunca más volveré a verlas. A mí siempre me ha costado muchísimo, de un modo horrible, hablar con los demás. El simple hecho de imaginar que tenía que hablar con alguien que no conocía me bloqueaba y hacía que fuese totalmente incapaz de acercarme a esa persona. Ahora, en cambio, no me cuesta hablar con la gente, al contrario, me sale enseguida hablar y sonreír, preguntar y responder. Muchas personas se han acercado a mí preguntándome dónde está tal calle o cómo se va a las Burgas o a la catedral. Caminando por Ourense, muchas personas me han preguntado precisamente a mí cómo pueden llegar a una calle o lugar, precisamente a mí, cuando siempre ocurrió al revés, ocurrió que la gente huía de mí creyendo que no podían confiar en mí. ¿¿Qué ha cambiado para que ahora eso sea distinto?
Quiero hablar del fin de semana que vivimos en la casa de Casandra. Fue más que un fin de semana. Fueron casi cuatro días enteros. Llegamos el miércoles por la noche y nos marchamos el domingo por la mañana. Artemisa se echó a llorar cuando vio a su hermana y estuvo a punto de llorar también cuando nos marchamos el domingo. Decía que le daba mucha pena separarse de su hermana.
Antes de seguir, tengo que contar que, el miércoles 5 por la mañana, me llamó Casandra y me dijo que ella sí quería que fuese a su casa, que estaba muy equivocada si pensaba que no quería verme. Sé que Artemisa habló con ella y le dijo que yo estaba muy decepcionada con ella, que pensaba que sobraría en su casa... pero ahora todo eso parece quedar en el olvido. Todo fue mucho mejor de lo que esperaba, la verdad. Casandra se comportó muy bien con nosotras, sobre todo con su hermana, por supuesto, pero conmigo también. Al principio, cuando vino a recogernos al aeropuerto, no sabíamos cómo mirarnos después de mantener esa conversación tan extraña por la mañana, pero al final yo me acerqué a Casandra y le di un abrazo tímido y cariñoso que ella intensificó y todo quedó atrás.
Hicimos muchas cosas esos días. Yo reconozco que estaba muy tranquila. Sí echaba mucho en falta mi tierra y también a mi madre, pero estuve mejor de lo que pensaba porque sabía que iba a volver a Galicia, sabía que podía volver, que existía un día en el que regresaría. También es cierto que echaba en falta a mi madre, pero esos días no habría ido a la aldeíña porque precisamente hacían la matanza del cerdo y no quería estar en ese evento que tan horripilante me parece, por mucha tradición que sea de mi tierra. Les conté a Casandra y a Artemisa que, cuando era niña, huía de la aldeíña e iba muy lejos, muy lejos, y me escondía entre los árboles, en las montañas. No quería oír los espantosos chillidos que lanzaba el pobre animal. No entendía por qué tenían que matarlo, por qué hacían algo tan cruel. Luego, evidentemente, ni comía de su carne ni nada. En ese sentido, mi madre siempre me entendió porque siempre vio cómo trataba a los animales y cómo los animales me trataban a mí. Siempre fue testigo del inmenso cariño que existió entre ellos y yo. Por eso nunca me cuestionó nada.
El jueves fuimos a la feria medieval de Vic y estuvimos todo el día allí. Hacía frío y, por primera vez desde que me marché de Cataluña, sí le daba importancia al frío porque era un frío húmedo que se metía en los huesos y que al final acabó quitándome todo el calor de mi cuerpo. No obstante, la gente decía que había hecho un día muy bueno, que no hacía tanto frío como otros días. Yo lo pasé bien, es cierto, pero había mucha gente y sí tengo que reconocer que me agobié muchísimo. Hacía tiempo que no estaba en un lugar en el que hubiese tanta gente. Incluso me extrañó ver tanta gente en el aeropuerto de Barcelona. Ourense no es precisamente una ciudad pequerrechiña, pero no tiene nada que ver con los lugares de Cataluña, tan grandes y llenos de barullo. En el aeropuerto de Vigo, yo me siento como si estuviese en una estación de tren y casi no pienso que voy a coger un avión; pero, en el de Barcelona, todo me parece tan grande que siento muchísimo miedo y siento muchos nervios cuando recuerdo que voy a coger un avión.
Los demás días fueron muy tranquilos, pero no por los lugares en los que estuvimos, sino porque no tuvimos prisa por hacer nada. Fuimos a Barcelona, incluso a la ciudad en la que vivíamos... y sentí cosas muy extrañas al estar en esos sitios. Son sentimientos que no me gustaban del todo. Suerte que ahora todo eso queda muy lejos...
Ahora tendré que dejar de escribir porque mi madre y yo haremos la cena. Qué contenta estoy de estar aquí en la aldeíña. Artemisa también parece sentirse muy a gusto aquí y eso me hace tan feliz...